امکانسنجی استحصال آب شرب دام در مناطق عشایری شهرستان درگز با ذخیره سازی آب زیرسطحی

در برخی از مناطق عشایری شهرستان درگز، آب رسانی به عشایر از طریق تانکرهای سیار انجام می شود. بررسی های دفتری و میدانی اولیه نشان داد که روش های متداول تامین آب برای عشایر با محدودیت های زیادی همراه است. بنابراین در این مقاله، برای برخی از مناطق عشایری شهرستان درگز که در آن ها آب رسانی با استفاده از تانکرهای سیار انجام می شود، امکان پذیری تامین آب از طریق احداث بند زیرزمینی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، ابتدا بخش هایی از منطقه که قابلیت احداث بند زیرزمینی را ندارند با استفاده از منطق بولین از محدوده مطالعاتی حذف شد. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (Fuzzy AHP)، در کلیه مناطقی که دارای پتانسیل اولیه احداث بند زیرزمینی هستند، عوامل موثر در مکان یابی بند زیرزمینی وزن دهی شد و مناطق مستعد شناسایی شد. در بین پارامترهای وزن دهی شده به روش AHP، زمین شناسی و شیب با امتیاز ۴۰۱/۰ و ۲۷۱/۰ بیش ترین امتیاز و کاربری اراضی و فاصله دسترسی به محل بند زیرزمینی با امتیاز ۰۷۷/۰ و ۰۹۳/۰ به ترتیب کم ترین امتیاز را از نظر کارشناسان کسب کردند. در مرحله سوم از تحقیق، در مناطقی که دارای پتانسیل احداث بند زیرزمینی هستند، بررسی ها برای تعیین نقاط مورد نظر به عنوان نقاط مناسب برای احداث بند زیرزمینی انجام شد و این نقاط اولویت بندی شدند. برای تعیین محل محورهای مناسب بند زیرزمینی، با توجه به نقشه های موجود و تصاویر Google Earth، محل تنگ شدگی آبراهه ها در مناطق واجد پتانسیل احداث بند زیرزمینی مشخص شد و نقاط مورد بازدید میدانی قرار گرفت و نهایتا سه نقطه مناسب برای احداث بند زیرزمینی شناسایی شد. اگر در سه نقطه D۴، D۲ و D۳ مطابق پیشنهاد این مطالعه، سدهایی احداث شود، هر یک از این سدها می توانند به ترتیب سالانه تقریبا ۴۰۰۰۰، ۱۶۵۰۰ و ۱۴۰۰۰ مترمکعب آب زیرزمینی را استحصال و مورد استفاده قرار دهند. این میزان آب نه تنها آب آشامیدنی تقریبا ۲۰۰۰۰ راس دام عشایر و دامداران محلی را تامین می کند، بلکه بخشی از آب آشامیدنی و بهداشتی مورد نیاز عشایر را نیز تامین خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

Underground dam ، subsurface water ، water supply for nomads ، بند زیرزمینی ، آب زیرقشری ، تامین آب عشایر