بررسی تاثیر سامانه تلفیقی هلالی آبگیر با بذرکاری درون هلالی بر پوشش گیاهی و تنوع گونه ای در مراتع خشک (مطالعه موردی: مراتع اسفکنی شهرستان بشرویه، خراسان جنوبی)

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر سامانه تلفیقی هلالی آبگیر با بذرکاری درون آن بر شاخص های پوشش سطح خاک و تنوع زیستی در مراتع اسفکنی شهرستان بشرویه در استان خراسان جنوبی بود. نمونه برداری از پوشش گیاهی در بهار سال ۱۴۰۳ و در مرحله گلدهی گیاهان غالب به روش سیستماتیک-تصادفی و با استفاده از پلات انجام شد. خصوصیات پوشش گیاهی شامل تراکم، ترکیب، درصد پوشش های سطحی خاک، تعداد گونه، شاخص های غنای گونه ای (مارگالف، چائو۱ و منهینیک)، تنوع گونه ای (سیمپسون و شانون-وینر)، یکنواختی گونه ای (پیلو) و غالبیت سیمپسون در سه منطقه (داخل هلالی، خارج هلالی و شاهد) اندازه گیری و مقایسه شد. نتایج نشان داد که اثر هلالی آبگیر همراه با بذرکاری بر پوشش کریپتوگام ها، لاشبرگ، سنگ و سنگریزه و پوشش گیاهی معنی دار بود (۰۵/۰p≤)، اما بر درصد خاک لخت تاثیر معنی داری نداشت (۰۵/۰p≥). هم چنین هلالی آبگیر بر شاخص های تعداد گونه، تعداد پایه، غالبیت سیمپسون، غنای مارگالف، غنای چائو۱ و تنوع گونه ای شانون و سیمپسون تاثیر معنی دار نشان داد، اما بر غنای منهینیک و یکنواختی گونه ای معنی دار نبود (۰۵/۰p≥). نتایج اندازه اثر مربع امگا نشان داد که هلالی آبگیر بیش ترین تاثیر را بر تعداد پایه (۹۶/۰) و کم ترین تاثیر را بر غنای منهینیک (۳۱/۰) دارد. نتایج آزمون نکویی برازش کای اسکوئر نشان داد که در مناطق داخل هلالی آبگیر و بیرون هلالی آبگیر، مدل لوگ-نرمال برازش مناسبی با داده های توزیع وفور گونه ای دارد که حاکی از پیروی توزیع فراوانی گونه ها از الگوی لوگ-نرمال و بیانگر جوامع پایدار و متنوع در این مناطق است.

کلیدواژه ها:

Degraded rangelands ، Semi-circular bunds ، Soil surface cover ، Species diversity ، پوشش سطح خاک ، تنوع گونه ای ، مراتع تخریب شده ، هلالی آبگیر.