معضل جایگاه هستی شناختی انسان در دوگانه انگاری های فلسفی و حل آن در حکمت متعالیه

دوگانه انگاری های فلسفی همواره با این پرسش بنیادی مواجه بوده اند که چگونه می توان هم زمان تجرد و جاودانگی نفس را حفظ نمود و وحدت انضمامی انسان و تعامل نفس و بدن را تبیین کرد. این معضل که در فلسفه ذهن معاصر نیز با «مسئله دشوار آگاهی» و چالش های فیزیکالیسم تداوم یافته، ریشه در تقابل مادی انگاری و تجردگرایی دارد. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، پس از صورتبندی این معضل در قالب سه مسئله محوری (وحدت شخصی، تعامل علی، و جاودانگی همگانی) و تعریف معیارهای دقیق ارزیابی، به تحلیل تطبیقی نظام های فلسفی کلیدی (فیزیکالیسم معاصر، دوگانه انگاری دکارتی و حکمت متعالیه) می پردازد. نوآوری پژوهش، ارائه یک چارچوب تطبیقی یکپارچه است که نه تنها دعاوی نظام های رقیب را بر اساس معیارهای تعیین شده می سنجد، بلکه راهکار صدرایی را نیز در معرض نقدهای محتمل برون گفتمانی و درون گفتمانی قرار می دهد. یافته های تحقیق نشان می دهند که حکمت متعالیه با تکیه بر تشکیک وجود، حرکت جوهری و اصل «جسمانیه الحدوث و روحانیه البقاء»، چارچوبی منسجم برای حل هم زمان هر سه معضل فراهم می آورد. این نحله فکری با ارتقای تبیین «بدن مثالی» (در تمایز با تناسخ نزولی) و تحلیل علیت طولی-تشکیکی در بحث عاملیت اخلاقی، کارآمدی تبیینی بیشتری نسبت به فیزیکالیسم و دوگانه انگاری جوهری نشان می دهد. پیامد این پژوهش، گشودن افق هایی نو برای عبور از بن بست های فیزیکالیسم بدون فرو افتادن در دوگانه انگاری های تباینی است.

کلیدواژه ها:

دوگانه انگاری ، حرکت جوهری ، فیزیکالیسمء ، نفس و بدن ، حکمت متعالیه