طراحی و تبیین الگوی ظرفیت سازی مشارکت مردم در دولت مبتنی بر نقشه راه اصلاح نظام اداری

امروزه، گذار به پارادایم حکمرانی خوب، نیازمند مشارکت فعال و معنادار شهروندان در فرآیندهای تصمیم سازی و اجرایی دولت است. در این راستا، «نقشه راه اصلاح نظام اداری» به عنوان عالی ترین سند تحول ساختاری، بر ارتقای تعاملات دولت و ملت تاکید ویژه دارد. بنابراین هدف اصلی پژوهش حاضر طراحی و تبیین الگوی ظرفیت سازی مشارکت مردم در دولت مبتنی بر نقشه راه اصلاح نظام اداری بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت داده ها، از نوع آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) است. در فاز کیفی، با به کارگیری روش تحلیل مضمون، داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران میانی و ارشد وزارت کشور گردآوری و تحلیل شد که نتیجه آن، استخراج چارچوبی متشکل از پنج بعد، بیست مولفه و شصت شاخص بود؛ در فاز کمی و به منظور اعتبارسنجی و آزمون الگوی استخراج شده، پرسشنامه ای مبتنی بر یافته های کیفی طراحی گردید. روایی محتوایی این پرسشنامه توسط خبرگان تایید و پایایی آن نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (مقدار بالاتر از ۷/۰) مورد تایید قرار گرفت. جامعه آماری بخش کمی پژوهش را ۲۵۱ نفر از مدیران اجرایی وزارت کشور تشکیل دادند. از این میان، با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، نمونه ای به حجم ۱۵۲ نفر انتخاب گردید. داده های گردآوری شده از طریق پرسشنامه، با بهره گیری از نرم افزار SmartPLS (نسخه ۳) و با به کارگیری تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری (رویکرد حداقل مربعات جزئی) تحلیل شدند تا روابط مفهومی میان ابعاد، مولفه ها و شاخص های الگوی پژوهش مورد آزمون قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی ظرفیت سازی برای مشارکت مردم مبتنی بر نقشه راه اصلاح نظام اداری در دولت شامل ۵ مضمون فراگیر، ۲۰ مضمون سازمان دهنده و ۶۰ مضمون پایه است که مضامین فراگیر اصلی آن عبارتند از: ظرفیت سازی ساختاری و نهادی، ظرفیت سازی فرهنگی و رفتاری، ظرفیت سازی مدیریت ذمنابع و بهره وری، ظرفیت سازی فناوری و هوشمندسازی اداری و ظرفیت سازی حقوقی و خط مشی گذاری. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تقویت هم زمان زیرساخت های ساختاری، فناورانه و حقوقی، می تواند با تسهیل تمرکززدایی و توسعه شفافیت، کارآمدی نظام اداری را ارتقا داده و زمینه شکل گیری نهادهای دولتی پاسخگو و شهروندگرا را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

ظرفیت سازی ، مشارکت مردمی ، نقشه راه اصلاح نظام اداری