مرور نظام مند پژوهش های مرتبط با صیانت از کارکنان به روش فراترکیب

زمینه و هدف: صیانت از کارکنان یکی از ارکان اساسی سلامت حرفه ای، کارآمدی سازمانی و حفظ سرمایه انسانی است و در اسناد بالادستی همچون بیانات امام شهیدامت (قدس الله نفسه الزکیه) و سیاست های کلی امنیت داخلی مورد تاکید قرارگرفته است. باوجود اهمیت این موضوع، پژوهش های انجام شده در حوزه صیانت از کارکنان پراکنده، ناهمگون و فاقد یک جمع بندی نظام مند هستند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی، تحلیل و یکپارچه سازی مولفه ها، راهبردها و الگوهای صیانتی در پژوهش های داخلی و خارجی طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴) و ارائه یک مدل مفهومی جامع برای صیانت کارکنان است.روش شناسی: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر ماهیت، کیفی است و با رویکرد مرور نظام مند و فراترکیب انجام شده است. جستجو در پایگاه های نورمگز، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، مگیران، اسکوپوس و وب آو ساینس بر اساس الگوی کیچنهام و چارترز (۲۰۰۷) صورت گرفت. از میان ۳۸۷ عنوان شناسایی شده، پس از غربالگری، ۴۱ مطالعه (۲۳ داخلی و ۱۸ خارجی) انتخاب و با روش کدگذاری سه مرحله ای تحلیل شدند. کیفیت مطالعات با چک لیست CASP ارزیابی گردید.یافته ها: نتایج نشان داد، صیانت کارکنان در دو خوشه اصلی «صیانت دینی» شامل تقوا و خودکنترلی، امربه معروف و نهی از منکر، هدایت دینی، عفاف، اعتصام و اخلاق حرفه ای و «صیانت سازمانی» شامل ارکان جهت ساز، نظارت و بازرسی، عدالت سازمانی، فرهنگ اخلاق مدار، آموزش و توانمندسازی، نظام مداخله زودهنگام و صیانت پیش رویدادی قابل تبیین است. مطالعات داخلی بیشتر بر ابعاد دینی و اخلاقی تاکید دارند و مطالعات خارجی عدالت سازمانی، سبک های رهبری و محیط کار را از مهم ترین پیش بینی کننده های رفتار انحرافی معرفی کرده اند.نتیجه گیری: صیانت کارکنان مفهومی چندبعدی است که تحقق آن نیازمند توجه هم زمان به بازدارندگی درونی (دینی–انضباط معنوی) و بیرونی (سازمانی) است. مدل ارائه شده می تواند مبنایی برای سیاست گذاری صیانتی، طراحی برنامه های پیشگیرانه و ارتقای سلامت حرفه ای در سازمان های حساس باشد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: صیانت دینی ، صیانت سازمانی ، کارکنان ، فراترکیب ، بازدارندگی درونی