تاملی در جنگ شناختی (تعریف، ویژگی ها، مبانی، گونه ها و راهکارها)

زمینه و هدف: کارزارها و درگیری های مدرن و امروزین، بیشتر از نوع «جنگ ترکیبی» هستند. موضوع پژوهش حاضر، «جنگ شناختی» است که سویه و شیوه مهمی از جنگ ترکیبی و پیشرفته ترین و پیچیده ترین صورت «جنگ نرم» است. هدف از پژوهش حاضر، مطالعه مفهوم جنگ شناختی، بررسی برخی ویژگی ها، مبانی و گونه های آن و نیز پیشنهاد برخی راهکارها برای مقابله با آن است. روش : روش پژوهش حاضر از حیث گردآوری اطلاعات، «کتابخانه ای» و از حیث ماهیت روش، «تحلیلی- فلسفی» است. یافته ها: «رسانه» و به ویژه «فضای سایبر» و «اینترنت»، مهم ترین عرصه یا بستر جنگ شناختی است، همچنین «هوش مصنوعی» به مثابه ابزار اصلی این جنگ تلقی می شود. در جنگ شناختی، نه تنها فرد؛ بلکه جامعه نیز ممکن است دچار «سوگیری شناختی و الگوریتمی» شود. همچنین در «جنگ روایتی» که گونه مهمی از جنگ شناختی است، روایت رسمی باید سعی کند «روایت اول» یعنی «پیش دستانه» و «چیره» باشد. «معرفت شناسی جنگ شناختی و جنگ روایتی»، مبنای نظری مهمی برای این دو است. «جنگ روانی»، گونه ای از جنگ نرم است که نسبت وثیقی با جنگ شناختی دارد و لذا باید به آن هم توجه ویژه شود. نتیجه گیری: با تصویری که در پژوهش حاضر از جنگ شناختی و برخی گونه های آن از جمله جنگ روایتی و بعضی جنگ های مرتبط همچون جنگ روانی حاصل شد، می توان «راهکارهایی متناسب» برای مقابله با آنها پیشنهاد کرد که به ویژه ارتقاء «سلامت معنوی» با رویکرد اسلامی از اهم آنها است.

کلیدواژه ها:

Cognitive Warfare ، Soft War ، Cyberspace Operations ، Artificial Intelligence ، Spiritual Health ، جنگ شناختی ، جنگ نرم ، سلامت معنوی ، عملیات فضای سایبر ، هوش مصنوعی