بررسی تطبیقی تفسیر علامه طباطبایی و ابن عاشور از آیه ۲۹ نساء و دلالت های آن برای سلامت اجتماعی همراه با نقد و ترجیح

مسئله اصلی در تفسیر آیه ۲۹ سوره نساء و عبارت محوری «ولا تقتلوا انفسکم»، ابهام در گستره معنایی و مصداق «انفسکم» و دلالت آن بر سلامت اجتماعی است. در میان تفاسیر معاصر، دو دیدگاه برجسته شکل گرفته است که هر یک بر مبانی معرفتی متفاوتی استوارند و فهم متفاوتی از نسبت فرد و جامعه ارائه می کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، درصدد واکاوی این دو خوانش و تبیین پیامدهای اجتماعی و اخلاقی آن هاست تا نشان دهد که چگونه تبیین مفسران از این آیه، افق های گوناگونی در فهم مسئله خودتخریبی و صیانت از جان در سطح جامعه پدید می آورد. ضرورت پژوهش در آن است که پذیرش هر یک از این دو رویکرد، پیامدهایی متفاوت در حوزه سلامت اجتماعی و سیاست گذاری فرهنگی به دنبال دارد. یافته ها نشان می دهد که ابن عاشور با تکیه بر سیاق آیه و مناسبات حقوقی، «انفسکم» را ناظر به نهی از تعدی به جان دیگران در نزاع های مالی می داند؛ در مقابل، علامه طباطبایی با اتکا بر وحدت نوعی نفوس، آن را حقیقتی فراگیر دانسته و هرگونه آسیب به جان فرد را آسیب به تمام جامعه تلقی می کند. بررسی پیامدهای اجتماعی دو دیدگاه نشان می دهد که قرائت ابن عاشور بیشتر بر کنترل بیرونی و بازدارندگی متمرکز است، درحالی که دیدگاه علامه طباطبایی ظرفیت ارائه خوانشی عمیق تر از پیوند میان سلامت روان، انسجام اجتماعی و پیشگیری از خودتخریبی را دارد. در نهایت، با نقد هر دو دیدگاه، نظریه علامه طباطبایی به عنوان نظریه مختار برگزیده می شود که با واقعیت های اجتماعی معاصر و نیازهای سیاست گذاری در حوزه سلامت روان هماهنگ تر است.

کلیدواژه ها:

تفسیر آیه ۲۹ نساء ، قتل نفس ، علامه طباطبایی ، ابن عاشور ، وحدت نفوس ، سلامت اجتماعی ، پیشگیری از خودکشی