خدمات اکوسیستمی کوهستان و چالش های پایداری

خدمات اکوسیستمی کوهستان از مهم ترین پیوندگاه های میان ساختارهای زیست فیزیکی و رفاه انسانی در مقیاس های محلی تا فرامنطقه ای به شمار می روند. با وجود گسترش ادبیات مرتبط، تمرکز غالب پژوهش ها بر ظرفیت زیست فیزیکی تولید خدمات بوده و ابعاد فضایی، نهادی و مدیریتی بهره برداری از آن ها کمتر به صورت یکپارچه تحلیل شده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-مروری، خدمات اکوسیستمی کوهستان را در چارچوب زنجیره ساختار-فرایند-عملکرد و در پیوند با پویایی عرضه و تقاضا بازخوانی می کند. تحلیل ادبیات نشان می دهد که جدایی فضایی میان محل تولید خدمات در ارتفاعات و محل بهره برداری در پایین دست، شکافی نهادی و مدیریتی ایجاد می کند که می تواند به عدم تعادل در توزیع منافع و افزایش فشار بر ساختارهای مولد خدمات منجر شود. افزون بر این، پیشران هایی مانند تغییر اقلیم، تغییر کاربری و تبدیل اراضی و رشد تقاضا، هم زمان زنجیره تولید زیست فیزیکی و تعادل عرضه-تقاضا را با چالش مواجه می سازند. بر این اساس، پایداری خدمات اکوسیستمی کوهستان مستلزم تقویت حکمرانی چندمقیاسی، حفاظت از ساختارهای اکولوژیک و ادغام تحلیل فضایی عرضه و تقاضا در برنامه ریزی سرزمین است.

کلیدواژه ها:

تعادل فضایی ، زنجیره تولید ، عرضه و تقاضا ، فشار بر کوهستان ، عملکرد اکوسیستمی