لذت متعالی به مثابه غایت نهایی انسان در حکمت متعالیه

پژوهش حاضر باهدف تبیین و اثبات «لذت متعالی» به عنوان غایت نهایی انسان بر پایه مبانی حکمت متعالیه نگاشته شده است. مسئله اصلی آن است که چگونه می توان میان دو بعد عقلانی و انگیزشی در غایت شناسی انسان پیوندی منسجم برقرار کرد. در پاسخ به این پرسش، مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا بر داده های کتابخانه ای، نخست مفهوم لذت و غایت را در منظومه حکمت متعالیه تبیین می کند، سپس نشان می دهد که لذت متعالی نه حالت حسی و انفعالی، بلکه ادراک شهودی کمال وجودی است. بدین سان، میل فطری انسان به لذت، نمود همان حرکت وجودی او به سوی کمال تام خویش تلقی می شود. مقایسه نظریه پیشنهادی با رویکردهای رقیب مانند قرب، فنا و کمال نشان می دهد که هرچند آن ها واجد ارزش فلسفی و عرفانی اند، اما فاقد جامعیت مفهومی و قدرت محرک لازم برای تبیین غایت نهایی انسان هستند. نتیجه اینکه نظریه «لذت متعالی» می تواند شکاف میان خوانش های صرفا عقل محور و نظریات عاطفه محور را پر کند و الگویی فلسفی و درون دینی از غایت انسانی ارائه دهد که هم از استحکام عقلانی برخوردار است و هم بر انگیزش ذاتی و مطلوبیت درونی انسان تکیه دارد.

کلیدواژه ها:

هدف زندگی ، غایت نهایی ، لذت ، حکمت متعالیه ، انسان