ایهام و شبکه های ایهامی در غزلیات کمال خجندی

ایهام از جمله هنرسازه های بدیع معنوی و از مهم ترین و خیال انگیزترین آن ها به شمار می رود تا جایی که برخی علمای علم بلاغت آن را در ردیف صور خیال دانسته اند. کمال خجندی از غزل سرایان قرن هشتم هجری و معاصر حافظ است که در اشعارش به این هنرسازه توجه بسیاری نشان داده است. صنعت ایهام در دیوان کمال خجندی از این نظر حائز اهمیت بسیار است که وی در اشعارش به ساخت شبکه های ایهامی دست زده است؛ بدین معنا که در برخی از ابیات غزلیات او می توان شبکه های در هم تنیده ای از ایهام های مختلف را پیگیری کرد. این مورد گاهی حتی در تمام ابیات یک غزل نیز قابل پیگیری است و بسامد آن به قدری بالاست که نمی توان بر اتفاقی بودن آن گمان برد. پژوهش حاضر که به شیوه توصیفی-تحلیلی نگاشته شده، بررسی انواع ایهام و شبکه های ایهامی در ۲۰۰ غزل نخستین از ۱۰۷۹ غزل دیوان اوست. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که کمال خجندی در کنار دیگر آرایه های بیانی و بدیعی، به کاربرد انواع ایهام توجه زیادی نشان داده و گاه با ساخت شبکه های ایهامی، به آفرینش تصاویر بدیع و بکر در شعرش دست زده است.

کلیدواژه ها:

کمال خجندی ، ایهام ، حافظ ، ایهام شبکه ای ، شبکه ایهامی