کاوشی در تاریخ گذاری سوره نساء و پی آمدهای تفسیری آن

سوره نساء دربردارنده احکام ویژه ای از قبیل جواز چندهمسری، اصرار بر حفظ حقوق مادی یتیمان، لزوم مهاجرت مسلمانان مکه و تهدید آنان به عذاب، عتاب مسلمانان سست در جهاد، رسواسازی منافقان و توبیخ دلبستگی آنان به یهودیان است که در ظاهر ارتباط میان این موضوعات روشن نیست و تبیین برخی از این آیات دارای چالش های جدی است. این پژوهش با جمع قرائن گوناگون، ابتدا سوره نساء را تاریخ گذاری کرده و سپس براساس تاریخ نزول سوره، به خوانش تفسیری نوینی از این سوره بلند و چند وجهی پرداخته. براساس آیات زمان دار، اسباب نزول ها، گزارش های تاریخی و تاریخ نزول سور قبلی و بعد، می توان سوره نساء را در بازه زمانی اوایل سال چهارم تا نیمه سال پنجم هجری، در بازه زمانی تقریبا یک سال و سه ماهه تاریخ گذاری نمود. براین اساس، سوره نساء در پی حل چالش های اجتماعی پس از جنگ احد بوده. ازاین رو از سویی درصدد ساماندهی وضعیت یتیمان و بازتعریف حقوق اجتماعی افراد برآمده و از سوی دیگر با منافقانی که دل در گرو یهودیان داشتند، مقابله کرده. همچنین به سبب سرخوردگی مسلمانان از جنگ احد و متقابلا جسارت یافتن مشرکان بر آنان، در این سوره هم مسلمانان مدینه از سستی در جهاد نهی شده اند و هم مسلمانان مکه قاطعانه موظف به هجرت به مدینه شدند تا

کلیدواژه ها:

سوره نساء ، تاریخ گذاری ، نزول پیوسته ، آیات زمان دار ، چند همسری ، جنگ ذات الرقاع ، جنگ احزاب