دلالت التزامی شوک روانی بر خون ریزی ناشی از استرس: بازخوانی روایت ابن عباس در تفسیر «اکبرنه» (یوسف/ ۳۱)

آیه ۳۱ سوره یوسف، واکنش زنان مصر در رویارویی با یوسف(ع) را با فعل «اکبرنه» توصیف می کند. این واژه در سنت تفسیری غالبا به شگفتی و شوک روانی (اعظام) تفسیر شده است؛ اما روایت منسوب به ابن عباس، آن را با یک واکنش جسمانی و خونی پیوند می دهد که همین امر موجب تقابلی تاریخی در فهم آیه گردیده است. مطالعه حاضر با هدف رفع این تعارض ظاهری و تبیین روشمند نسبت میان واکنش روانی و پی آمد جسمانی سامان یافته است. بدین منظور، تحقیق با روش تحلیلی میان رشته ای و با کاربست منابع تفسیری، مباحث دلالت شناسی اصول فقه و شواهد بالینی علوم اعصاب انجام شد. یافته ها نشان می دهد که گزارش ابن عباس، ناظر به معنای مطابقی واژه نیست، بل که با تکیه بر دلالت التزامی، پی آمدهای زیستی یک شوک شناختی سهمگین را گزارش می کند. بر این اساس، رویارویی ناگهانی با جمال یوسف(ع) به عنوان علت تامه، به بروز هم زمان دو واکنش فیزیولوژیک یعنی خون ریزی حاد ناشی از استرس و مکانیسم عصبی بی دردی ناشی از استرس انجامیده است؛ فرایندی که امکان بریدن دست ها بدون احساس درد را مستدل می کند. بدین ترتیب، با این خوانش روان تنی، ضمن حفظ معنای اصلی واژه، گزارش های تفسیری در یک چارچوب علمی و یک پارچه تثبیت می شوند.

کلیدواژه ها:

سوره یوسف ، دلالت التزامی در قرآن ، خوانش روان تنی ، بی دردی ناشی از استرس