ورود
مقالات فارسیISIکنفرانسهاژورنالها

تحول نظریه وحی در اندیشه عبدالکریم سروش: مبانی معرفت شناختی و پی آمدهای تفسیری

محل انتشار: پژوهش نامه نقد آراء تفسیری، دوره: 7، شماره: 1
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 19

فایل این مقاله در 40 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:
https://civilica.com/doc/2729665

شناسه ملی سند علمی:

JR_NGHDR-7-1_009

تاریخ نمایه سازی: 18 مهر 1405

چکیده مقاله:

در این مطالعه با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و روی کردی انتقادی، به بازسازی سیر تحول نظریات عبدالکریم سروش در باب وحی می پردازیم و پی آمدهای این نظریات را در فهم و تفسیر قرآن ارزیابی می کنیم. مسئله محوری در این مطالعه‘ تحلیل انسجام درونی این آراء و ارزیابی چرخش آن ها از معرفت شناسی فهم به سوی هستی شناسی وحی است. یافته ها نشان می دهند که نظریات سه گانه شامل قبض و بسط دین، بسط تجربه نبوی و رویاهای رسولانه، مراحل به هم پیوسته از یک پروژه فکری اند. این پروژه بر مبانی مشترک پیش فرض مندی فهم، تاریخ مندی معرفت و مرکزیت فاعل شناسنده استوار است. این سیر فکری، با گسترش تدریجی نقش فاعل انسانی از درک متن گرفته تا تکوین و زبان وحی ماهیت متن را از کلام الهی به ساخته ای مبتنی بر تجربیات و رویاهای پیامبر (ص) تقلیل می دهد. در مقام نقد و آسیب شناسی تفسیری، هرچند این دیدگاه در تبیین پیوند متن با زمینه های تاریخی کارآمد به نظر می رسد، اما موجب تزلزل در حجیت معرفتی متن، نفی اعجاز بیانی، ایجاد ابهام در معیارهای تمایز میان زبان رویا و واقعیت، و ورود نسبی گرایی در اعتبار تاریخی گزاره های قرآنی می شود. درنتیجه این روی کرد، رویارویی با تفسیر را از کشف مراد الهی به سمت تعبیر تجربیات شخصی (انفسی) تغییر جهت می دهد.

کلیدواژه ها:

نویسندگان

معصومه عامری

استادیار گروه الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

محمد تقی مبشری

استادیار گروه الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

سید محمد مهدی قاسم تبار گنجی

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

محمد جعفریان جزی

مدرس دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ایازی، سیدمحمدعلی، «نه طوطی نه زنبور»، ضمن پایگاه اینترنتی عبدالکریم ...
  • http://www.drsoroush.com/PDF/NaTootiNaZanboor.pdf بازرگان، عبدالعلی، «ده نکته در نقد نظریه رویاهای رسولانه ...
  • https://www.bbc.com/persian/blogs/۲۰۱۶/۰۵/۱۶۰۵۱۲_l۴۴_nazeran_sorush_bazergan بازرگان، عبدالعلی، «نقدی دوباره بر رویاهای رسولانه»، ضمن پایگاه ...
  • https://zeitoons.com/۱۰۴۳۹ باقلانی، محمد بن طیب، اعجاز القرآن، به کوشش سیداحمد ...
  • برقی، احمد بن محمد، المحاسن، قم، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ق ...
  • جوادی آملی، عبدالله، شریعت در آینه معرفت: بررسی و نقد ...
  • حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، به کوشش عبدالرحیم ...
  • حسینی تهرانی، محمد محسن، افق وحی: نقد نظریه دکتر عبدالکریم ...
  • حق پور، نیما، «در رد نظریه قرآن: رویاهای رسولانه»، ضمن ...
  • https://zeitoons.com/۸۰۷۶ دباغ، سروش، آیین در آیینه: مروری بر آراء دین ...
  • دباغ، سروش، «اسپینوزا، وحی و متن مقدس»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • http://soroushdabagh.com/pdf/۶۰۸.pdf دباغ، سروش، «اسلام هراسی، تاریخیت و نواندیشی دینی»، ضمن ...
  • http://soroushdabagh.com/discussion_f.htm سبحانی، جعفر، «دکتر سروش به آغوش اسلام برگردد»، ضمن ...
  • http://drsoroush.com/Persian/On_DrSoroush/P-CMO-Sobhani.html سبحانی، جعفر، «دومین نامه آیت الله سبحانی به عبدالکریم ...
  • http://drsoroush.com/Persian/On_DrSoroush/P-CMO-Sobhani۲.html سروش، عبدالکریم، «۵ نکته درباره تشکیک سروش درباره قرآن»، ...
  • https://drsoroush.com/fa/%db%b۵-%d۹%۸۶%da%a۹%d۸%aa%d۹%۸۷-%d۸%af%d۸%b۱%d۸%a۸%d۸%a۷%d۸%b۱%d۹%۸۷-%d۸%aa%d۸%b۴%da%a۹%db%۸c%da%a۹-%d۸%b۳%d۸%b۱%d۹%۸۸%d۸%b۴-%d۸%af%d۸%b۱%d۸%a۸%d۸%a۷%d۸%b۱%d۹%۸۷-%d۹%۸۲%d۸%b۱%d۸%a۲%d۹%۸۶/ سروش، عبدالکریم، اخلاق خدایان، تهران، طرح نو، ۱۳۸۹ش ...
  • سروش، عبدالکریم، ادب قدرت، ادب عدالت، تهران، موسسه فرهنگی صراط، ...
  • سروش، عبدالکریم، از شریعتی، تهران، موسسه فرهنگی صراط، ۱۳۹۲ش ...
  • سروش، عبدالکریم، اوصاف پارسایان، تهران، انتشارات صراط، ۱۳۹۳ش ...
  • سروش، عبدالکریم، آیین شهریاری و دین داری: سیاست نامه ۲، ...
  • سروش ، عبدالکریم، «بسط بسط تجربه نبوی»، کیان، شماره ۴۷، ...
  • سروش، عبدالکریم، بسط تجربه نبوی، تهران، موسسه فرهنگی صراط، ۱۳۹۲ش ...
  • سروش، عبدالکریم، «بشر و بشیر»، ضمن پایگاه اینترنتی عبدالکریم سروش، ...
  • http://www.drsoroush.com/Persian/By_DrSoroush/P-NWS-BasharVaBashir.html سروش، عبدالکریم، «بی کرانگی و حصارها»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۸%a۸%db%۸c-%da%a۹%d۸%b۱%d۸%a۷%d۹%۸۶%da%af%db%۸c-%d۹%۸۸-%d۸%ad%d۸%b۵%d۸%a۷%d۸%b۱%d۹%۸۷%d۸%a۷/ سروش، عبدالکریم، تفرج صنع، تهران، موسسه فرهنگی صراط، ۱۳۹۳ش ...
  • سروش، عبدالکریم، «تفسیر سوره حدید: جلسه اول»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • https://drsoroush.com/fa/wp-content/uploads/TafsirSooreHadid_۱.pdf سروش، عبدالکریم، حکمت و معیشت، تهران، انتشارات صراط، جلد ...
  • سروش، عبدالکریم، «دین داری تجربت اندیش»، سنت و سکولاریسم، تهران، ...
  • سروش، عبدالکریم، «دین داری معرفت اندیش»، سنت و سکولاریسم، تهران، ...
  • سروش، عبدالکریم، رازدانی و روشن فکری و دین داری، تهران، ...
  • سروش، عبدالکریم، «رویاروی رویا»، ضمن پایگاه اینترنتی فرهنگ، قابل دست ...
  • http://farhang۳۰۰۰.blogfa.com/post/۷۳۸ سروش، عبدالکریم، «زهی مراتب خوابی که به ز بیداری ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۸%b۲%d۹%۸۷%db%۸c-%d۹%۸۵%d۸%b۱%d۸%a۷%d۸%aa%d۸%a۸-%d۸%ae%d۹%۸۸%d۸%a۷%d۸%a۸%db%۸c-%da%a۹%d۹%۸۷-%d۸%a۸%d۹%۸۷-%d۸%b۲-%d۸%a۸%db%۸c%d۸%af%d۸%a۷%d۸%b۱%db%۸c%d۸%b۳%d۸%aa/ سروش، عبدالکریم، صراط های مستقیم، تهران، انتشارات صراط، ۱۳۹۳ ...
  • سروش، عبدالکریم، «صورتی بر بی صورتی»، ضمن پایگاه اینترنتی عبدالکریم ...
  • http://www.drsoroush.com/Persian/Interviews/P-INT-۱۳۸۴۰۹-John&Soroush.html سروش، عبدالکریم، فربه تر از ایدئولوژی، تهران، انتشارات صراط، ...
  • سروش، عبدالکریم، «طوطی و زنبور»، ضمن پایگاه اینترنتی عبدالکریم سروش، ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۸%b۷%d۹%۸۸%d۸%b۷%db%۸c-%d۹%۸۸-%d۸%b۲%d۹%۸۶%d۸%a۸%d۹%۸۸%d۸%b۱/ سروش، عبدالکریم، قبض و بسط تئوریک شریعت: نظریه تکامل ...
  • سروش، عبدالکریم، «قرائت قلبی قرآن»، جلسه ۱، ضمن کانال آی ...
  • https://www.youtube.com/watch?v=c۲c۸PUBi_lk سروش، عبدالکریم، «قرائت قلبی قرآن»، جلسه ۴۱، ضمن کانال ...
  • https://www.youtube.com/watch?v=EjqF_z۴MIK۸ سروش، عبدالکریم، قصه ارباب معرفت، تهران، انتشارات صراط، ۱۳۸۸ش ...
  • سروش، عبدالکریم، قمار عاشقانه، تهران، انتشارات صراط، ۱۳۹۳ش ...
  • سروش، عبدالکریم، «کلام محمد»، ضمن پایگاه اینترنتی عبدالکریم سروش، قابل ...
  • http://www.drsoroush.com/Persian/Interviews/P-CMO-KalameMohammad.html سروش، عبدالکریم، «گفتن از حس نهان»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • http://www.drsoroush.com/Persian/By_DrSoroush/P-NWS-۱۳۸۸۰۲۱۰-GoftanAzSerreNahan.html سروش، عبدالکریم، «محمد(ص): راوی رویاهای رسولانه»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۹%۸۵%d۸%ad%d۹%۸۵%d۹%۹۱%d۸%af%d۸%b۵-%d۸%b۱%d۸%a۷%d۹%۸۸%db%۸c-%d۸%b۱%d۹%۸۸%db%۸c%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%db%۸c-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷/ سروش، عبدالکریم، «محمد(ص): راوی رویاهای رسولانه (۲): خواب احمد، ...
  • https://drsoroush.com/fa/%d۹%۸۵%d۸%ad%d۹%۸۵%d۸%af-%d۸%b۵-%d۸%b۱%d۸%a۷%d۹%۸۸%db%۸c-%d۸%b۱%d۹%۸۸%db%۸c%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%db%۸c-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷-%db%b۲-%d۸%ae%d۹%۸۸%d۸%a۷%d۸%a۸-%d۸%a۷%d۸%ad%d۹%۸۵/ سروش، عبدالکریم، «محمد(ص): راوی رویاهای رسولانه (۳): مقراض تیز ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۹%۸۵%d۸%ad%d۹%۸۵%d۸%af-%d۸%b۵-%d۸%b۱%d۸%a۷%d۹%۸۸%db%۸c-%d۸%b۱%d۹%۸۸%db%۸c%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%db%۸c-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷-%db%b۳/ سروش، عبدالکریم، «محمد(ص): راوی رویاهای رسولانه (۴): انتفاء شریعت ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۸%aa%d۹%۸۱%d۸%a۷%d۸%a۱-%d۸%b۴%d۸%b۱%db%۸c%d۸%b۹%d۸%aa-%d۹%۸۸-%d۸%a۷%d۹%۸۵%d۸%aa%d۹%۸۶%d۸%a۷%d۸%b۹-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۸%a۷%d۹%۸۴%d۸%aa/ سروش، عبدالکریم، «محمد راوی... (۵): شبی برنشست از فلک ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۹%۸۵%d۸%ad%d۹%۸۵%d۸%af-%d۸%b۵-%d۸%b۱%d۸%a۷%d۹%۸۸%db%۸c-%d۸%b۱%d۹%۸۸%db%۸c%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%db%۸c-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷-۵-%d۸%b۴%d۸%a۸%db%۸c-%d۸%a۸%d۸%b۱-%d۹%۸۶%d۸%b۴%d۸%b۳/ سروش، عبدالکریم، مدارا و مدیریت، تهران، موسسه فرهنگی صراط، ...
  • سروش، عبدالکریم، «نقد مقاله اخیر سروش» (گفت وگو با محمدعلی ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۹%۸۶%d۹%۸۲%d۸%af-%d۹%۸۵%d۹%۸۲%d۸%a۷%d۹%۸۴%d۹%۸۷-%d۸%a۷%d۸%ae%db%۸c%d۸%b۱-%d۸%b۳%d۸%b۱%d۹%۸۸%d۸%b۴-%d۸%af%d۸%b۱-%da%af%d۹%۸۱%d۸%aa%da%af%d۹%۸۸-%d۸%a۸%d۸%a۷-%d۸%b۳%db%۸c%d۸%af-%d۹%۸۵%d۸%ad%d۹%۸۵/ طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۳ق ...
  • عبدالرحیم زاده، سیدنعمت الله، «بشیر و نذیر (۲)»، ضمن پایگاه ...
  • https://fararu.com/fa/news/۱۰۰۹۴/ علویون، هادی، «نقد و بررسی نظرات دکتر سروش»، ضمن ...
  • https://www.yumpu.com/en/document/view/۴۳۹۵۷۰۱۱/-soroush قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس هایی ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ترجمه مهدی آیت اللهی، تهران، ...
  • گنجی، اکبر، «تفسیر سخنان خداوند یا تعبیر خواب های محمد»، ...
  • https://zeitoons.com/۱۱۷۷۰ مکارم شیرازی، ناصر، پاسخ به سوال مرکز پژوهشگاه قرآنی ...
  • http://drsoroush.com/Persian/On_DrSoroush/P-CMO-۱۳۸۷۰۱۲۳-Makarem.html منتظری، حسین علی، پاسخ به پرسش هایی پیرامون نظریه ...
  • http://drsoroush.com/Persian/On_DrSoroush/P-CMO-۱۳۸۷۰۲۰۲-Montazeri.html منصوری، اردشیر، «رویاهای رسولانه در آستانه تکوین به مثابه ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۸%b۱%d۸%a۴%d۹%۸a%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%d۹%۸a-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷%d۸%۸c-%d۸%af%d۸%b۱-%d۸%a۲%d۸%b۳%d۸%aa%d۸%a۷%d۹%۸۶%db%۸۰-%d۸%aa%da%a۹%d۹%۸۸%d۹%۸a%d۹%۸۶-%d۸%a۸%d۹%۸۷-%d۹%۸۵%d۸%ab/ نراقی، آرش، «لب لباب نظریه قبض و بسط تئوریک ...
  • نساجی، مهدی، «تاملی در نظریه رویاهای رسولانه عبدالکریم سروش»، ضمن ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۸%aa%d۸%a۷%d۹%۸۵%d۹%۸۴%db%۸c-%d۸%af%d۸%b۱-%d۹%۸۶%d۸%b۸%d۸%b۱%db%۸c%d۹%۸۷-%d۸%b۱%d۹%۸۸%db%۸c%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%db%۸c-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷-%d۸%b۹%d۸%a۸%d۸%af%d۸%a۷%d۹%۸۴%da%a۹/ نصر اصفهانی، محمد، «تاملی در فرضیه رویا و فهم ...
  • http://marjaema.com/index.php?p=۴&id=۱۴۷ نصری، عبدالله، «آتش بر خرمن نبوت»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • http://drsoroush.com/Persian/On_DrSoroush/P-CMO-AtashBarKharmaneNobovvat.html نکونام، جعفر، «نقد نظریه رویاهای رسولانه»، ضمن پایگاه اینترنتی ...
  • http://drsoroush.com/fa/%d۹%۸۶%d۹%۸۲%d۸%af-%d۹%۸۶%d۸%b۸%d۸%b۱%db%۸c%d۹%۸۷-%d۸%b۱%d۸%a۴%db%۸c%d۸%a۷%d۹%۸۷%d۸%a۷%db%۸c-%d۸%b۱%d۸%b۳%d۹%۸۸%d۹%۸۴%d۸%a۷%d۹%۸۶%d۹%۸۷ یوسفی اشکوری، حسن، «رویاهای رسولانه و پرسش هایی چند»، ...
    • نمایش کامل مراجع