آیه متعه (نساء/ ۲۴) در سنت تفسیری شیعه: نقد خوانش تاریخی رابرت گلیو

آگاهی از دست آوردهای علمی خاورشناسان و ارزیابی آن ها، سبب گشودن افق های جدید علمی در پژوهش می شود و نقد اشکال های مطالعات ایشان، زمینه پویش علمی و اصلاح دیدگاه در باب معارف اسلامی را فراهم می آورد. براین اساس، پژوهه حاضر با روش تحلیلی انتقادی، درصدد ارزیابی مقاله «سنت تفسیری شیعه و تفسیر آیه ۲۴ سوره نساء» از رابرت گلیو، برآمده است تا از این رهیافت، نقاط قوت و ضعف روی کرد خاورشناس مطرح شده به میراث تفسیری شیعه، شناسایی شود. یافته ها نشان می دهد که تمرکز گلیو، جهت بررسی سنت تفسیری شیعه بر آیه ۲۴ سوره نساء بوده و با وجود امتیازهایی هم چون ارائه گزارشی تاریخی از شماری از تفاسیر شیعه، در برخی مبانی روش شناختی با کاستی هایی روبه رو است. مهم ترین این کاستی ها عبارت اند از: تعمیم نتایج حاصل از بررسی یک آیه و نمونه محدود از تفاسیر به کل سنت تفسیری شیعه (تعمیم ناروا)، اتکا به منابع استشراقی در تحلیل، نادیده گرفتن مراحل تطور تاریخی سنت تفسیری شیعه و نیز برخی بی دقتی ها که در ترجمه و تحلیل متون تفسیری رخ داده است. نتایج پژوهش حاضر با پذیرش بروز تحول در سبک سنت تفسیر شیعی، بر شناسایی این تحول بر اساس شواهد گسترده تر و تفکیک دقیق تر میان گونه های مختلف تفسیر و زمینه های تاریخی آن ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

روش شناسی استشراق ، تفسیر امامیه ، روایات قرائات ، تاریخ نگاری تفسیر ، نقد خاورشناسان