ژئوپلیتیک سینما و نقش آن در ارتقای قدرت نرم و هژمونی فرهنگی ایران؛ راهبردها و راهکارهای سیاست گذاری

سینما به عنوان یکی از پرقدرت ترین ابزارهای تولید معنا در عصر حاضر، نقشی بنیادین در شکل دهی به تخیل جغرافیایی و بازنمایی هویت های ملی ایفا می کند. هدف این پژوهش واکاوی نسبت میان ژئوپلیتیک سینما و توانمندسازی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران است. مسئله اصلی پژوهش، فقدان یک الگوی راهبردی یکپارچه در بستر اسناد بالادستی برای بهره گیری پویا و هدفمند از پتانسیل های سینما در جهت تثبیت جایگاه هژمونیک ایران در منطقه و جهان است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش شناسی آمیخته (اسنادی و تحلیل محتوای کیفی)، به واکاوی تجربیات جهانی و کاستی های داخلی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که سینمای ایران علی رغم دستاوردهای هنری در جشنواره های بین المللی، به دلیل غلبه نگاه صرفا اخلاقی/داخلی بر نگاه ژئوپلتیک/راهبردی، کارکرد مناسبی در دیپلماسی عمومی و بازنمایی وجه اثربخش از “برند ایران” نداشته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که گذار از سیاست گذاری بازدارنده به سیاست گذاری راهبردی، نیازمند تدوین “دکترین ملی سینما”، اصلاح الگوی مالی و تولیدی به سمت آثاری با پذیرش جهانی و نفوذ در لایه های ژئوکالچر منطقه ای است. این مقاله درنهایت راهبردهایی در سه سطح تولید، توزیع و گفتمان برای ارتقای جایگاه سینمای ایران در معادلات قدرت نرم ارائه می دهد. همچنین تحلیل تطبیقی تجربه ایران با نمونه های جهانی نشان می دهد که بدون بازتعریف گفتمان سینمایی، هم راستاسازی نهادی میان دیپلماسی رسمی و نهادهای سینمایی و استقرار سازوکارهای سنجش پذیر برای ارزیابی پیامدهای ژئوپلیتیکی آثار، بخش عمده ظرفیت سینمای ایران در ارتقای قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران بالفعل نخواهد شد.

کلیدواژه ها:

ژئوپلیتیک سینما ، سیاست پژوهی ، هژمونی فرهنگی ، ژئوکالچر ، تخیل جغرافیایی ، سیاست گذاری فرهنگی ، دیپلماسی عمومی