تربیت اخلاقی کودک به مثابه پدیده ای زمینه مند: بازخوانی جامعه شناختی–انتقادی

در دهه های اخیر، بازاندیشی در تربیت اخلاقی کودک با تمرکز بر رویکردهای میان رشته ای به یکی از محورهای مهم در فلسفه تعلیم و تربیت بدل شده است. مقاله حاضر با هدف تاملی انتقادی بر امکانی تازه برای بازسازی تربیت اخلاقی، از رهگذر تلفیق فلسفه اخلاق فضیلت گرا و جامعه شناسی انتقادی، کوشیده است زمینه ای برای بازاندیشی مفهومی و کاربستی در این عرصه فراهم آورد. مساله اصلی این پژوهش آن است که چگونه می توان از پیوند مفهومی میان اخلاق فضیلت گرا و مقوله های بنیادینی چون «نابرابری»، «عدالت» و «سرمایه» در جامعه شناسی، چارچوبی انتقادی برای تربیت اخلاقی کودکان در بافت مدرسه ای و اجتماعی امروز فراهم ساخت. از منظر روش شناختی، این مقاله مبتنی بر تحلیل مفهومی و رویکردی فلسفی-تفسیری است که در آن مفاهیم اخلاقی و جامعه شناختی در گفت وگویی دیالکتیکی مورد بازخوانی قرار می گیرند.یافته های اصلی پژوهش نشان می دهد که تفسیر میان رشته ای از اخلاق فضیلت گرا، با تکیه بر پویایی های اجتماعی و ساختارهای نابرابر در جامعه شناسی انتقادی، می تواند تربیت اخلاقی را از وضعیت انتزاعی و فردگرایانه به سوی درکی زمینه مند، انضمامی و نقادانه سوق دهد. بر این اساس، تربیت اخلاقی نه صرفا فرآیندی فردی، بلکه شکلی از پرورش اخلاقی درون میدان های اجتماعی است که با توجه به سرمایه های فرهنگی و اجتماعی متعلمان شکل می گیرد. نتیجه آنکه تقویت نگرش میان رشته ای در مباحث تربیت اخلاقی، زمینه ساز توسعه ی رویکردی انتقادی و تحول آفرین در سیاست گذاری های آموزشی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

تربیت اخلاقی ، فلسفه فضیلت گرا ، عدالت آموزشی ، جامعه شناسی انتقادی