بازخوانی «تجویز ارتکاب اعمال نفرت انگیز» به عنوان نقدی بر فایده گرایی و پاسخ های آن، در حوزه اخلاق و حقوق پزشکی

فایده گرایی به عنوان یکی از شاخه های اصلی نتیجه گرایی، چهره ای از اخلاق هنجاری است که با تاکید بر نتایج و پیامدهای اعمال، معیاری برای سنجش نیک و بد ارائه می دهد. یکی از انتقادات واردشده بر این رویکرد، عبارت است از اینکه این نحله فکری در صورت لزوم، ممکن است اعمال ناصواب را به انگیزه دست یابی به نتایج و فواید بیشتر، مباح شمرد. انتقاد مذکور در حوزه پزشکی نیز مطرح می گردد و فایده گرایی را، از جمله، به بی ارزش شمردن جان یک انسان جهت نیل به سلامتی عده بیشتری از آدمیان متهم می نماید. در میان پاسخ های مختلفی که به این ایراد داده شده است، دو مورد آن مورد توجه، نقد و بررسی نگارندگان این مقاله قرار گرفته است: نخست نظریه ای که بر استدلال «الگوبنیان» تمرکز دارد. قائلین به این نظریه معتقدند فایده گرایی می تواند با اتکا به الگوهای اخلاقی مانند «احترام به تمامیت جسمانی و مالکیت بر بدن» به اشکال «اعمال خلاف شئون» در حوزه اخلاق پزشکی پاسخ دهد. پاسخ دوم واقع گرایانه بودن مظاهر و مصادیق اشکال را مورد چالش قرار می دهد و به علاوه استدلال می کند که این انتقاد (به فرض پذیرش)، صرفا متوجه فایده گرایی نیست و سایر رویکردهای اخلاقی نیز به این چالش، گرفتار هستند. قائلین به این استدلال معتقدند چارچوب بندی مثال ها در شرایط غیرواقعی، قضاوت اخلاقی را دشوار می کند و مثال ها را باید در شرایط واقعی بررسی کنیم تا بتوانیم به طور دقیق تر در مورد اخلاقی بودن یا نبودن آنها قضاوت کنیم. نگارندگان این مقاله به روش تحلیلی توصیفی به نقد و بررسی این دو استدلال پرداخته اند.

کلیدواژه ها:

نتیجه گرایی ، فایده گرایی ، اعمال نفرت انگیز ، انتقاد ، اخلاق پزشکی