طراحی تدوین الگوی توسعه امنیت زیستمحیطی ایران با تاکید بر ارتقای امنیت غذایی مبتنی بر تحلیل تطبیقی با کشورهای منتخب

سابقه و هدف: امنیت غذایی به عنوان یکی از اصلی ترین چالش های قرن بیست ویکم مطرح است. امروزه، تولید و تامین پایدار مواد غذایی یکی از سیاست های مهم هر کشوری است که متکی بر به کارگیری و استفاده بهینه از منابع همراه با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی است که سبب شده توسعه امنیت زیست محیطی بهمنظور حفظ و ارتقای امنیت غذایی در سطح جهانی مورد توجه قرار گیرد. لذا، در این تحقیق به طراحی و تدوین الگوی توسعه امنیت زیست محیطی ایران با تاکید بر ارتقای امنیت غذایی مبتنی بر تحلیل تطبیقی با کشورهای منتخب پرداخته شده است.مواد و روش ها: این پژوهش، کیفی و از نظر روش شناسی از نوع تطبیقی-اکتشافی و از حیث هدف، کاربردی می باشد. در این پژوهش مبتنی بر بازنگری سیستماتیک ادبیات تحقیق و بررسی مقالات مرتبط در بازه زمانی ۲۰۲۳-۲۰۰۸ و با استفاده از روش جرج بردی (مشتمل بر چهار مرحله توصیف، تفسیر، هم جواری و مقایسه)، ابعاد و مولفه های کلیدی موثر بر توسعه امنیت زیست محیطی با تاکید بر ارتقای امنیت غذایی، شناسایی و مبتنی بر آن ها، الگوی مفهومی پژوهش ارائه شده است. جامعه آماری این پژوهش، اسناد و مدارک مرتبط با موضوع تحقیق در کشورهای منتخب (۵ کشور سوئد، فنلاند، کانادا، ژاپن و چین) بوده که نمونه گیری از این جامعه، غیر احتمالی هدفمند و حجم نمونه مبتنی بر تعداد اسناد در دسترس بوده است.نتایج و بحث: یافته ها نشان داد که الگوی توسعه امنیت زیست محیطی ایران شامل ۵ بعد تاکید بر نقش مشارکت آفرینی جمعی (۴ مولفه)، تاکید بر نقش نظارت و ارزیابی (۳ مولفه)، تاکید بر نقش حمایتگری (۴ مولفه)، تاکید بر نقش هماهنگی بین بخشی (۲ مولفه) و تاکید بر نقش فنآوری زیست محیطی (۳ مولفه) است؛ بنابراین، نیاز است مشارکت همگانی برای حضور فعال جامعه جلب شود، چرا که بدون جلب چنین مشارکتی، تهدیدات مرتبط با تخریب محیطزیست می تواند امنیت غذایی جامعه را به خطر بیندازد. برای ایجاد چنین مشارکت آفرینی جمعی، نیاز است که متولیان کشور بر گسترش نهادهای مدنی و فعالیت بیشتر بخش خصوصی در حوزه زیست محیطی همت بگمارند تا به واسطه حضور پررنگ و نقش مثبت آن ها بتوان در امر آموزش و آگاهی بخشی عمومی محیط زیستی با تاکید بر حوزه امنیت غذایی، علی الخصوص کشاورزان و فعالان حوزه تولید و توزیع مواد غذایی کشور، پویاتر از قبل عمل نمود. امنیت زیست محیطی محقق نخواهد شد مگر با همراهی دولت و حمایتگری بخش های ذیل آن از فعالان حوزه محیط زیست، تولیدکنندگان مواد غذایی، کشاورزان و غیره. بهره برداری بهینه از فن آوری های مرتبط با حوزه محیط زیست، تاکید بر روش های نوین کشاورزی دوستدار محیط زیست و توسعه الگوی مصرف بهینه منابع می تواند تاثیرات مهمی در چرخه تولید و توزیع مواد غذایی در راستای ارتقای آن با عنایت به رعایت الزامات محیط زیستی به همراه داشته باشد. همچنین بایستی توسعه نظارت های زیست محیطی دولت، استفاده از ظرفیت تحقیقاتی و نظارتی بدنه نخبگانی جامعه و هماهنگی و همکاری بین بخش های دولتی و خصوصی، جدی تر از رویه های فعلی مدنظر قرار گیرد.نتیجه گیری: الگوی ارائه شده می تواند راهگشای سیاست گذاران و تحقیقات علمی و کاربردی در حوزه توسعه امنیت زیست محیطی با تاکید بر حوزه امنیت غذایی کشور باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت زیست محیطی ، امنیت غذایی ، تحلیل تطبیقی ، روش جرج بردی ، ایران