عوامل موثر بر امنیت دریانوردی در دریای خزر (مورد مطالعه ایران و روسیه)

زمینه و هدف: دریای خزر با توجه به قرار گیری در مسیر تبادلات تجاری شرق و غرب به عنوان یکی از مسیرهای تجاری از دیرباز دارای اهمیت بوده و تامین امنیت در این گسترده آبی، دغدغه همه کشورهای حوزه دریای خزر می باشد. لذا هدف از نگارش  پژوهش حاضر  شناسایی عوامل موثر بر امنیت دریانوردی در دریای خزر مورد مطالعه ایران و روسیه می باشد.روش: تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر  ماهیت و نحوه گردآوری داده ها از نوع تحقیقات آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) است. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی تحقیق مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه محقق ساخته بوده که داده ها از جامعه آماری با تعداد ۱۵ نفر در بخش کیفی و ۱۰۸ نفر در بخش کمی گردآوری شد. ابزار تحلیل داده ها در بخش کیفی تکنیک تحلیل مضمون و در بخش کمی آزمون های آماری مرتبط با داده های تحقیق در نرم افزار اس پی اس اس بوده است.یافته ها: یافته ها نشان داد امنیت در دریای خزر تحت تاثیر شبکه پیچیده ای از ۳۰ عامل کلیدی است که در دو دسته اصلی عوامل درون سازمانی که شامل مدیریت، منابع انسانی، فناوری، قوانین و تعاملات بین المللی و عوامل برون سازمانی که شامل چالش های سیاسی، تهدیدات امنیتی، عوامل اقتصادی-اجتماعی، مسائل زیست محیطی و نظارت دریایی می باشد،  قرار می گیرند.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که امنیت دریانوردی در خزر یک پدیده چندبعدی و پیچیده است که راهکارهای پایدار آن نیازمند رویکردی ترکیبی از اصلاحات درون سازمانی و مدیریت موثر عوامل برون سازمانی می باشد. در این راستا ایجاد ستاد فرماندهی یکپارچه امنیت دریایی با حضور نمایندگان تام الاختیار از تمام نهادهای ذی ربط به منظور تدوین پروتکل های مشترک، یکسان سازی فرماندهی و حذف موازی کاری ها؛ فعال سازی دیپلماسی امنیتی و تشکیل کارگروه های تخصصی دوجانبه با کشورهای حاشیه خزر جهت تقویت همکاری های بین المللی در مقابله با تهدیدات مشترک از اقدامات راهبردی و کلانی است که می تواند در امنیت دریانوردی دریای خزر کارساز باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت دریانوردی ، دریای خزر ، مرزبانی ، گیلان