بررسی رابطه رشد اقتصادی، مصرف سوخت های فسیلی و شهرنشینی با تخریب محیط زیست در ایران: آزمون فرضیه منحنی زیست محیطی کوزنتس با رویکرد ARDL
محل انتشار: فصلنامه محیط شناسی، دوره: 52، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 22
فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JESJ-52-2_001
تاریخ نمایه سازی: 18 مهر 1405
چکیده مقاله:
هدف: رشد سریع مصرف انرژی و شهرنشینی در دهه های اخیر، همراه با وابستگی شدید به سوخت های فسیلی، فشارهای محیط زیستی قابل توجهی بر ایران تحمیل کرده است. تمرکز جمعیت و فعالیت های اقتصادی در مناطق شهری، همراه با افزایش تقاضای انرژی و توسعه حمل ونقل، به افزایش آلودگی هوا و انتشار دی اکسیدکربن منجر شده است. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی پیامدهای محیط زیستی الگوهای مصرف انرژی در ایران با تاکید بر نقش رشد اقتصادی، مصرف سوخت های فسیلی و شهرنشینی در چارچوب فرضیه منحنی محیط زیستی کوزنتس است. روش پژوهش: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی است. داده های سری زمانی سالانه ایران طی دوره ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۲ برای بررسی روابط کوتاه مدت و بلندمدت میان متغیرها به کار گرفته شده اند. انتشار سرانه دی اکسیدکربن به عنوان شاخص تخریب محیط زیست در نظر گرفته شده است، در حالی که رشد اقتصادی، مصرف سوخت های فسیلی و شهرنشینی به عنوان متغیرهای توضیح دهنده در نظر گرفته می شوند. با توجه به ترکیبی بودن مرتبه مانایی متغیرها، از رویکرد خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی و مدل تصحیح خطا برای برآورد تجربی استفاده شده است. یافته ها: رابطه غیرخطی U وارونه بین رشد اقتصادی و تخریب محیط زیست، فرضیه محیط زیستی کوزنتس را تایید می کند. مصرف سوخت فسیلی (۰/۶۲) مهمترین عامل افزایش CO₂ است. شهرنشینی (۰/۲۹) اثر مثبت بر تشدید آلودگی دارد که ناشی از گسترش نامتوازن شهری، تمرکز آلاینده ها و ضعف حمل ونقل پاک است. در کوتاه مدت، شوک های رشد اقتصادی (۰/۴۱)، مصرف سوخت (۰/۳۷) و شهرنشینی (۰/۱۸) فشار محیط زیستی را تشدید می کنند. جمله تصحیح خطا (۰/۵۳-) نشان می دهد بیش از ۵۰ درصد عدم تعادل در هر دوره تعدیل می شود. نتیجه گیری: تخریب محیط زیست در ایران صرفا نتیجه رشد اقتصادی نیست، بلکه ریشه در الگوی مصرف انرژی و ساختار فضایی شهرنشینی دارد. اگرچه بهبود بلندمدت محیط زیست امکان پذیر است، اما بدون مداخله سیاستی هدفمند، کند و پرهزینه خواهد بود. کنترل و کاهش آلودگی نیازمند اصلاح الگوی مصرف انرژی، کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و هدایت شهرنشینی به سوی الگوهای پایدار و سازگار با محیط زیست است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مجتبی سلیمی
گروه علمی مرکز مطالعات و پژوهش هرمز،پژوهشکده هرمز، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.
نعمت الله نظامیوند چگینی
گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت.ایران
یوسف احمدی
گروه علمی مرکز مطالعات و پژوهش هرمز،پژوهشکده هرمز، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران..
مجتبی جهانگیری زرکانی
گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
