بررسی واکنش های زراعی و فیزیولوژیک گلرنگ به کاربرد هورمون های آبسیزیک و جاسمونیک اسید

هدف: در گلرنگ، بخش زیادی از مواد فتوسنتزی در اندام­های رویشی باقی مانده و به دانه­ها منتقل نمی­شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر هورمون­های آبسیزیک و جاسمونیک اسید بر تسهیم و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی و عملکرد دانه در گلرنگ بهاره بود. روش پژوهش: آزمایش در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی مشگین­شهر در سال زراعی ۱۴۰۳ انجام گردید. تیمارهای آزمایشی شامل ۱- گیاهان آبی گلرنگ بدون هورمون­پاشی (شاهد)، ۲- گیاهان دیم گلرنگ بدون هورمون­پاشی، ۳- گیاهان آبی گلرنگ با هورمون­پاشی آبسیزیک اسید و ۴- گیاهان آبی گلرنگ با هورمون­پاشی جاسمونیک اسید، بود. هورمون­های آبسیزیک و جاسمونیک اسید بعد از اتمام گرده­افشانی بر روی گیاهان و در طی سه نوبت پاشیده شدند. صفات مختلف در سه مرحله نموی یعنی ابتدای تشکیل طبق (قبل از هورمون­پاشی)، ابتدای رشد دانه (یک هفته بعد از اتمام هورمون­پاشی) و رسیدگی فیزیولوژیک اندازه­گیری شدند.یافته­ها: در ابتدای تشکیل طبق، ارتفاع گیاهان و زیست­توده در گیاهان آبی بیش تر از دیم بود. در اوایل رشد دانه، تیمارهای آزمایشی (شاهد، دیم، آبسیزیک و جاسمونیک اسید) در بیش تر موارد، اختلاف معنی­داری نداشتند. ارزیابی صفات در رسیدگی فیزیولوژیک نشان داد که شرایط دیم و کاربرد هورمون­های آبسیزیک و جاسمونیک اسید، مقدار تجمع ماده خشک در بعد از گرده­افشانی را کاهش و به ترتیب منجر به افت ۲۷، ۱۷ و ۲۲ درصدی زیست­توده در زمان رسیدگی شد. بیش ترین عملکرد دانه با مقدار ۳۴۶ گرم در مترمربع در گیاهان شاهد مشاهده شد. عملکرد دانه در گیاهان دیم و گیاهان تیمارشده با آبسیزیک و جاسمونیک اسید به ترتیب ۳۳، ۴۱ و ۳۸ درصد پایین­تر از گیاهان شاهد بود. وزن طبق، تعداد دانه و شاخص برداشت نیز در تیمارهای دیم و هورمون­پاشی شده کم تر از گیاهان شاهد بود. بالاترین مقدار انتقال مجدد با مقدار ۹۱ گرم در مترمربع، در گیاهان تیمارشده با جاسمونیک اسید مشاهده شد. مقدار این صفت در تیمار آبسیزیک اسید، گیاهان دیم و گیاهان شاهد در رتبه­های بعدی بود. تجزیه همبستگی نشان داد که رابطه مثبت و معنی­داری بین عملکرد دانه با تعداد دانه و مقدار زیست­توده وجود دارد. رابطه مشخصی بین عملکرد دانه و انتقال مجدد از ساقه مشاهده نشد. نتیجه­گیری: در پژوهش حاضر، استفاده مجزا از ۵۰ میکرومولار آبسیزیک اسید و ۵/۰ میلی­مولار جاسمونیک اسید در اواخر گرده­افشانی گلرنگ، راه کار مناسبی برای افزایش عملکرد دانه نبود. با این حال، توانایی این هورمون ها در افزایش انتقال مجدد و بهبود تسهیم مواد فتوسنتزی از اندام­های رویشی به زایشی، ضرورت بررسی غلظت­های مختلف و زمان­های متفاوت مصرف این هورمون­ها را آشکار می سازد..

کلیدواژه ها:

انتقال مجدد ، بیوماس ، گلرنگ ، شاخص برداشت ، هورمون