نقد و بررسی آراء تفسیری علامه هبهالدین شهرستانی و علامه عسکری درباره آیه ۱۰۶ بقره

آیه ۱۰۶ بقره مشهور به آیه نسخ، از آیاتی است که در تفسیر آن، میان مفسران اختلاف نظر وجود دارد؛ اهمیت بررسی این آیه بدان جهت است که یکی از دلایل مهم قائلان به نسخ در آیات قرآن، این آیه می باشد؛ که در صورت اثبات عدم این دلالت بر نسخ آیات قرآن، این مبنا و دلیل، مخدوش می‎شود. سیدمرتضی عسکری و هبه الدین شهرستانی از اندیشمندان معاصری هستند که دلالت این آیه بر نسخ آیات قرآن را نپذیرفته و از آن تفسیر دیگر ارائه می دهند. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، آراء تفسیری این دو اندیشمند را، مورد تحلیل و بررسی قرار می دهد و اشتراکات و افتراقات آراء تفسیری این دو را تبیین می نماید. نتیجه آن که: هر دو مفسر مشترکا دلالت این آیه بر نسخ آیات قرآن را نمی پذیرند؛ با بررسی سیاق آیه، تاریخ نزول آیات ناسخ و معناشناسی واژه «آیه»، به نظر می رسد نظریه هر دو اندیشمند در این باره، صحیح است؛ اما در مصداق‎یابی مصادیق نسخ و واژه «آیه»، این نظریه با چالش‎هایی روبه‎رو است؛ که با بررسی تاریخی نزول آیه ۱۰۶ بقره، نمی‎توان تغییر قبله از بیت المقدس به کعبه را از مصادیق نسخ دانست.

کلیدواژه ها:

نسخ ، آیه۱۰۶ بقره ، علامه هبه الدین شهرساتی ، علامه عسکری ، القرآن الکریم و روایات المدرستین