وضعیت جرم انگاری جعل و سوء استفاده از سفید اثر انگشت در حقوق ایران

یکی از چالش های حقوقی مرتبط با اثر انگشت در حقوق جزای ایران، مسئله جرم انگاری جعل اثر انگشت و یا سوء استفاده از سفید اثر انگشت است، چراکه قانون گذار علی رغم اشاره به واژه های «امضاء و یا مهر» در جرم انگاری جعل و سوءاستفاده از سفید مهر و یا سفید امضا (موضوع مواد ۵۲۳ و ۶۷۳ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۷۵)، در خصوص اثر انگشت با سکوت مواجه است. ازاین رو، با توجه به جنبه اثباتی اثر انگشت در حقوق و رویه قضایی ایران، این ابهام مطرح است که آیا اثر انگشت را می توان در حکم امضا تلقی کرد؟ نتایج این پژوهش با هدف تبیین جرم بودن یا نبودن جعل یا سوء استفاده از سفید اثر انگشت دیگری و با استفاده از روش کتابخانه ای و توصیفی-تحلیلی نشان داده است که میان دکترین حقوقی، دیدگاه های متفاوت وجود دارد. دیدگاه نخست این است که جعل اثر انگشت یا سوءاستفاده از آن مطلقا جرم است و دیدگاه دوم بر این است که جعل اثر انگشت یا سوءاستفاده از آن مطلقا جرم نیست. به نظر نگارنده، دیدگاه سومی در قالب دیدگاه بینابین قابل طرح است، به نحوی که جعل اثر انگشت افراد بی سواد و یا باسواد عاجز از امضا یا سوءاستفاده از آن جرم است، درحالی که جعل اثر انگشت افراد باسواد قادر به امضا یا سوءاستفاده از آن جرم نیست. در شرایط کنونی، با توجه به نقاط قوت و ضعف دو دیدگاه رایج و لحاظ قوانین موضوعه از حیث ضرورت اخذ اثر انگشت از افراد خاص و عدم تاثیر امضای آنان و همچنین، لزوم اتکای قاضی به اصول تفسیری حقوق کیفری، دیدگاه بینابین می بایست ملاک عمل از سوی قضات قرار گیرد که بر مبنای آن فقط جعل و یا سوء استفاده از اثر انگشت افراد بی سواد و یا افراد باسواد عاجز از امضا می تواند واجد وصف کیفری باشد، هرچند دیدگاه نخست با واقعیت های اجتماعی و قضایی منطبق تر است و باید در اصلاحات تقنینی آتی مورد پذیرش مقنن قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

جرم انگاری ، اثر انگشت ، جعل ، سوء استفاده از سفید اثر انگشت