پویایی های شوک های بازار نفت، تقاضای کل جهان و بازار سهام ایران: رویکرد مدل خودرگرسیون برداری ساختاری با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-SVAR)

با افزایش عدم قطعیت در بازار جهانی نفت به دلیل آشفتگی های سیاسی و اقتصادی، درک چگونگی و میزان اثرپذیری بازار سهام حائز اهمیت است. این مقاله به بررسی پویایی های شوک های ساختاری بازار نفت، تقاضای کل جهان و بازار سهام ایران می پردازد. مطابق رویکرد کیلیان (۲۰۰۹)، با استفاده از مدل SVAR شوک های ساختاری شامل شوک های عرضه نفت، تقاضای کل و  تقاضای احتیاطی شناسایی شده­اند و اثرات این شوک­ها بر بازار سهام ایران با استفاده از مدل خودتوضیح برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از داده­های سری زمانی ماهانه در بازه زمانی آذر ۱۳۸۷ تا شهریور ۱۴۰۴ استفاده شده است. نتایج نشان داد شوک عرضه نفت اثر منفی و کوتاه مدت، شوک تقاضای کل اثر نوسانی و عمدتا نزدیک به صفر و شوک تقاضای احتیاطی اثر منفی و گذرا بر بازده سهام ایران دارد. همچنین، شوک های بازده بر خود بازار واکنش مثبت اما محدود ایجاد می کنند که نشان دهنده وابستگی کوتاه مدت بازده است. شدت و دامنه اثرات شوک ها در دوره های بی ثباتی سیاسی–اقتصادی از جمله جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل و فعال شدن طرح مکانیسم ماشه تشدید می شود. یافته ها بر اهمیت تفکیک انواع شوک های نفتی و توجه به پویایی های درونی بازار سهام برای درک واکنش بازار و طراحی سیاست های اقتصادی و سرمایه گذاری بهینه تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

شوک قیمتی نفت ، نرخ بازده سهام ، تابع ضربه پاسخ ، خودرگرسیون برداری ساختاری ، مدل خودرگرسیون برداری با پارامترهای متغیر در زمان