تحلیل اثرات متقارن و نامتقارن سیاست های پولی بر نرخ ارز در ایران با استفاده از مدل های خطی و غیرخطی ARDL

نرخ ارز به عنوان یک متغیر کلیدی در ارتباط با اقتصاد داخلی و بین المللی، نقشی مهم در فرآیندهای اقتصادی ایفا می کند. رابطه میان سیاست های پولی و نرخ ارز، به ویژه در اقتصادهای درحال توسعه، از موضوعات پیچیده و چالش برانگیز در ادبیات اقتصاد کلان محسوب می شود. هدف این پژوهش بررسی اثرات سیاست های پولی بر نرخ ارز در اقتصاد ایران است که در این راستا از دو رویکرد ARDL و NARDL استفاده شده است. نوآوری پژوهش، به کارگیری هم زمان این دو مدل و تمرکز بر تحلیل اثر نامتقارن نرخ ارز نسبت به شوک های مثبت و منفی سیاست پولی است. در این مطالعه از داده های فصلی دوره ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۳ استفاده شده است. نرخ بهره بین بانکی به عنوان ابزار سیاست پولی در نظر گرفته شده و در کنار آن تولید ناخالص داخلی حقیقی بدون نفت، شاخص قیمت مصرف کننده، قیمت جهانی نفت و شاخص نااطمینانی سیاست اقتصادی داخلی و جهانی به عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل شده اند. همچنین متغیر دامی برجام برای لحاظ اثرات تحولات سیاسی لحاظ شده است.یافته های مدل ARDL نشان می دهد نرخ بهره بین بانکی در بلندمدت اثر منفی و معنادار بر نرخ ارز دارد. نتایج مدل NARDL حاکی از رابطه ای غیرخطی و نامتقارن است؛ به طوری که شوک های مثبت نرخ بهره موجب کاهش و شوک های منفی آن موجب افزایش نرخ ارز می شوند. همچنین تولید ناخالص داخلی اثر منفی و شاخص قیمت مصرف کننده اثر مثبت و معنادار دارد. شاخص نااطمینانی سیاست اقتصادی داخلی نیز اثر مثبت دارد، در حالی که شاخص نااطمینانی سیاست اقتصادی جهانی و متغیر دامی برجام تنها در مدل NARDL معنادار هستند. بر اساس نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود بانک مرکزی از نرخ بهره بین بانکی به عنوان ابزاری فعال در مدیریت نوسانات نرخ ارز استفاده کند و با اجتناب از تغییرات ناگهانی در سیاست های پولی و ارزی، زمینه کاهش نااطمینانی و افزایش ثبات در بازار ارز را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

نرخ ارز ، نرخ بهره بین بانکی ، سیاست های پولی ، مدل خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی خطی و غیر-خطی