تاثیر مولفه های کالبدی معماری داخلی بر سلامت روان و شادمانی ساکنان مسکن میان مرتبه: مطالعه موردی شهر اصفهان

مسکن به عنوان یکی از مهم ترین بسترهای تجربه زیسته انسان، نقشی فراتر از تامین نیازهای عملکردی داشته و در شکل دهی به احساس آرامش، تعلق، رضایت و کیفیت زندگی ساکنان موثر است. در رویکردهای نوین معماری، توجه به ویژگی های کالبدی فضا و تاثیر آن ها بر وضعیت روانی انسان، زمینه شکل گیری دیدگاه های انسان محور و سلامت محور را فراهم کرده است. هدف این پژوهش، ارائه مدل طراحی معماری داخلی شادمانه در فضاهای مسکونی میان مرتبه شهر اصفهان بر اساس تحلیل اثر مولفه های کالبدی بر سلامت روان ساکنان و بررسی نقش میانجی شادمانی است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی است که در آن با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و بررسی دیدگاه خبرگان، مولفه های موثر بر کیفیت معماری داخلی شناسایی و در قالب یک چارچوب مفهومی سازمان دهی شد. یافته های پژوهش نشان داد که کیفیت معماری داخلی شادمانه حاصل تعامل میان ابعاد کالبدی، ادراکی و معنایی فضا است. نتایج تحلیل ها، مولفه هایی شامل یکپارچگی طراحی، کیفیت و سازماندهی فضایی، چیدمان تعاملی و پاسخگو، مصالح اصیل و طبیعی، کیفیت نور و ادراک محیطی، طبیعت گرایی فضایی، تعادل رنگی، هویت فرهنگی، تداوم عاطفی با محیط و تلفیق فناوری با زندگی روزمره را به عنوان عوامل موثر بر سلامت روان ساکنان شناسایی کرد. همچنین یافته ها نشان داد که شادمانی به عنوان متغیری میانجی، رابطه میان کیفیت مولفه های کالبدی و سلامت روان را تقویت می کند. بر اساس نتایج، مدل پیشنهادی پژوهش، معماری داخلی شادمانه را به عنوان نظامی انسان محور معرفی می کند که از طریق ارتقای کیفیت ادراک محیط، افزایش حس تعلق، تقویت تعاملات اجتماعی و ایجاد تجربه های مثبت، زمینه بهبود سلامت روان ساکنان را فراهم می سازد. این مدل می تواند به عنوان چارچوبی نظری و کاربردی برای طراحی فضاهای مسکونی میان مرتبه با رویکرد ارتقای کیفیت زندگی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری داخلی شادمانه ، سلامت روان ، شادمانی ، مولفه های کالبدی ، کیفیت محیط داخلی ، مسکن میان مرتبه