<span lang="FA">روش شناسی تصحیح<span dir="LTR" lang="FA"> <span lang="FA">انتقادی شرح های شبه قاره ای بر مخزن الاسرار <span lang="FA"> (با تاکید بر شرح ابراهیم تتوی)

شرح نویسی در ادب فارسی، روشی علمی برای تفسیر متون کلاسیک است که در شبه قاره، با ویژگی های منطقه ای خاص خود، توسعه یافته است. شرح ابراهیم تتوی بر مخزن الاسرار، یکی از برجسته ترین نمونه های این سنت، به شمار می رود، اما روش تصحیح انتقادی آن، تاکنون مورد تحلیل آماری، قرار نگرفته است. هدف این پژوهش، شناختن روش تصحیح انتقادی در شرح های شبه قاره ای، بر مخزن الاسرار، با تاکید بر شرح ابراهیم تتوی است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کمی است. داده ها، از تحلیل ۴۵۰ واحد تحلیلی، حاصل از بررسی ۱۵۰ بیت مشترک، در سه شرح ابراهیم تتوی، محمد بن قوام بلخی و عظیم تتوی، استخراج شد. تصحیح ها، در سه دسته لغوی، نحوی و معنایی، طبقه بندی و سطوح مداخله، در سه سطح کلمه، بیت و پاراگراف، سنجیده شد. نتایج، فرضیه اصلی پژوهش را تایید کرد و نشان داد که شرح ابراهیم تتوی از الگوهای نسبتا منسجم و قابل اندازه گیری در تصحیح انتقادی برخوردار است. سهم مداخلات زبانی، در این شرح، با شاخص ۱.۱۴ از دو شرح دیگر (۰.۸۳ و ۰.۶۹) بالاتر است. همچنین این شرح از منطق سلسله مراتبی، در سطوح مداخله پیروی می کند؛ تصحیح های لغوی در سطح کلمه و تصحیح های نحوی و معنایی در سطح بیت، متمرکزند. افزون بر این، پراکندگی تصحیح ها، الگویی موجی دارد و تراکم آن، در نیمه میانی متن، بیشتر است. این یافته ها تایید می کند که روش تصحیح در شرح ابراهیم تتوی از منطق نسبتا ثابتی پیروی می کند.

کلیدواژه ها:

مخزن الاسرار ، تصحیح انتقادی شرح ابراهیم تتوی ، شرح نویسی زبان فارسی