چارچوب روشی آینده نگر برای پیش بینی شکست های نظام نوآوری فناورانه در فناوری های نوظهور: بهره گیری از استعاره مهندسی سیستم ها

نظریه نظام نوآوری فناورانه (TIS) چارچوبی کارآمد برای تبیین ساختار و کارکردهای فناوری های نوظهور است، اما ابزارهای تحلیل آن عمدتا ماهیتی توصیفی و پسینی دارند و فاقد سازوکار عددی-احتمالاتی برای پیش بینی زنجیره شکست های کارکردی در مراحل اولیه شکل گیری نظام هستند. هدف این پژوهش، توسعه یک چارچوب روش شناختی آینده نگر برای پیش بینی احتمالاتی-عددی شکست های کارکردی در نظام نوآوری فناوری های نوظهور است. بدین منظور، با اتکا بر استراتژی استعاره پژوهی، الگوی تحلیل کارکردی مهندسی سیستم ها (قلمرو مبدا) به حوزه تحلیل شکست نظام نوآوری (قلمرو مقصد) نگاشت شد. در این راستا، ابزارهای نمودار جریان کارکردی (FFBD) و تحلیل درخت خطا (FTA) برای مدل سازی توالی کارکردها و مسیرهای بالقوه شکست به کار گرفته شدند. جهت صحت سنجی استعاره، یک پنل ۹ نفره از متخصصان روش شناسی، سیاست گذاری و مهندسی سیستم ها در دو فاز ناهمزمان و کارگاهی برگزار شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که ابزار تحلیل کارکردی مهندسی سیستم ها با تغییراتی در برخی مراحل و در تناسب با اقتضائات نرم یک نظام اجتماعی-فنی، قادر است وابستگی های کارکردی پنهان TIS را آشکار نموده و سناریوهای شکست سیستم را پیش بینی کند. این پژوهش با ارائه روشی قابل تعمیم و آینده نگر برای تحلیل شکست در فناوری های نوظهور، به ادبیات TIS افزوده و با توجه امکان شناسایی حالات شکست احتمالی سیستم به همراه شدت احتمال شکست، بینش های سیاستی ارزشمندی را برای طراحی مسیرهای نوآوری مقاوم تر فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

نظام نوآوری فناورانه (TIS) ، استعاره پژوهی ، تحلیل کارکردی ، پیش بینی شکست سیستمی ، فناوری های نوظهور ، نمودار جریان کارکردی (FFBD)