نقش سطوح آمادگی فناوری در تسهیل انتقال فناوری از دانشگاه به صنعت: چارچوبی برای دانشگاه های دولتی ایران

با وجود رشد تولید علم در دانشگاه های دولتی ایران، انتقال فناوری و تجاری سازی دستاوردهای پژوهشی همچنان با چالش های متعددی مواجه است و فاصله میان دانشگاه و صنعت یکی از موانع اصلی توسعه اقتصاد دانش بنیان شناخته می شود. سطوح آمادگی فناوری (TRL) که نخست توسط ناسا برای ارزیابی بلوغ فنی یک فناوری مشخص توسعه یافت، امروزه یکی از شناخته شده ترین ابزارهای مدیریت فناوری در ارزیابی آمادگی، کاهش ریسک و هدایت تصمیم های سرمایه گذاری است؛ با این حال، ظرفیت آن برای بهبود فرایند نهادی انتقال فناوری در دانشگاه های دولتی ایران، به ویژه با شواهد مشخص از این بافت، کمتر بررسی شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی، کاربردی و اکتشافی و مبتنی بر مرور ساختاریافته و هدفمند پیشینه (با گزارش دهی بر پایه چارچوب PRISMA ۲۰۲۰)، نخست یک مدل فرایندی مستقل از TRL برای انتقال فناوری دانشگاه به صنعت ارائه و سپس نشان می دهد TRL -به عنوان مقیاس بلوغ فنی یک فناوری یا پروژه فناورانه مشخص، نه کل فرایند انتقال- در کدام نقاط این فرایند می تواند به تصمیم گیری کمک کند. با تحلیل تطبیقی میان ادبیات بین المللی TRL و شواهد داخلی درباره موانع انتقال فناوری، هر مولفه چارچوب پیشنهادی به صراحت به شواهد ادبیات، سنتز مفهومی نویسندگان یا پیشنهاد سیاستی نسبت داده شده است. یافته ها نشان می دهد TRL، به شرط تعریف روشن واحد تحلیل، حاکمیت شفاف فرایند سنجش، و کاربرد هم زمان با شاخص های مکمل آمادگی تجاری سازی، می تواند نقش یک زبان ارتباطی و ابزار تصمیم را در محدوده «دره مرگ» (عملیاتی شده به عنوان TRL چهار تا شش) میان دانشگاه و صنعت ایفا کند. این چارچوب، پیشنهادی مفهومی و متکی بر شواهد غیرمستقیم و مطالعات موردی محدود داخلی است، نه یافته ای آزموده شده در میدان؛ اعتبارسنجی تجربی آن در دانشگاه های دولتی مشخص، ضرورت پژوهش آتی است.

کلیدواژه ها:

سطح آمادگی فناوری ، انتقال فناوری ، تجاری سازی ، دانشگاه-صنعت ، دانشگاه های دولتی ایران