<span lang="FA">استراتژی بقا در شرایط بحران ژئوپلیتیکی

در سال های پس از جنگ سرد، نظام جهانی دستخوش دگرگونی های عمیقی در سطوح سیاسی و ژئوپلیتیکی شده است. تحولات ژئوپلیتیکی پس از جنگ سرد ریشه در قواعد کنش ساختاری بازیگران در وضعیت «یکی بدون دیگری» دارد، در حالی که پویایی سیاست جهانی به توزیع قدرت میان بازیگران کلیدی وابسته است و ساختار دوقطبی به دلیل شمار محدود قدرت های بزرگ و بازدارندگی هسته ای از ثبات بیشتری برخوردار بود. با فروپاشی این ساختار، چشم اندازهای متعددی برای نظم نوین جهانی مطرح شد؛ برخی دوران پساجنگ سرد را در چارچوب «نظم سلسله مراتبی» تفسیر می کنند و برخی دیگر ساختار موازنه قدرت را گزینه مطلوب تری می دانند. با این حال، واقعیت های عرصه بین الملل نشان می دهد که نه توان تحقق نظم سلسله مراتبی وجود دارد و نه تمایلی به پذیرش موازنه قدرت دیده می شود، در نتیجه نشانه های آشکار آشوب و بحران ژئوپلیتیکی در نظم جهانی پدیدار شده است. پرسش محوری مقاله آن است که ایران در دهه سوم قرن ۲۱، به ویژه پس از جنگ های تحمیلی ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه، مارس و آوریل ۲۰۲۶، به چه نوع سیاست گذاری راهبردی با رویکرد ژئوپلیتیکی نیاز دارد. هدف پژوهش، تبیین استراتژی کارآمد برای ایران در شرایط بحران و آشوب منطقه ای است. روش تحقیق بر اساس رویکرد «منطقه آشوب زده رابرت کاپلان» و نظریه «کمربند شکننده سائول کوهن» تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که ایران در چنین فضایی باید استراتژی بقا را در پیش گیرد تا ضمن مقاومت در برابر بی ثباتی ها و بحران های ژئوپلیتیکی، بتواند از فرصت های نوظهور بهره برداری نماید و جایگاه خود را در نظم منطقه ای تثبیت کند.

کلیدواژه ها:

بحران ژئوپلیتیکی ، استراتژی بقا ، آشوب منطقه ای ، مقاومت ، قدرت سازی ، انعطاف