<span lang="FA">ژئوپلیتیک فناوری و تحول گفتمان دفاعی در عصر انقلاب صنعتی چهارم

در دهه اخیر، همگرایی شتابان فناوری های نوظهور با حوزه های راهبردی، صورت بندی های کلاسیک قدرت را با چالشی ساختاری مواجه ساخته است. دگرگونی های برخاسته از عصر دیجیتال با تغییر در ریتم زمان مندی و فضا مندی کنش های دفاعی، ضرورت بازخوانی مفاهیم بنیادین بازدارندگی و معماری امنیتی را برجسته کرده است. در این بستر، انقلاب صنعتی چهارم نه یک تحول تدریجی، بلکه نقطه عطفی در بازآرایی منطق کنش نظامی-دفاعی و بازتعریف جایگاه فناوری در معادلات ژئوپلیتیکی تلقی می شود. در پژوهش حاضر این فرضیه مورد بررسی و تایید قرار گرفت که انقلاب صنعتی چهارم چونان رخدادی پارادایمی، گفتمان و سیاستگذاری سنتی نظامی-دفاعی را به چالش کشیده و در قامت نیرویی دگرگون ساز، در حال جانمایی طرح ژئوپلیتیک فناورانه بجای ژئوپلیتیک سنتی است. این تحول با جابه جایی زیرساخت های قدرت از حوزه سرزمینی به عرصه فناورانه در حال انجام است. پژوهش پیش­رو از منظر هدف کاربردی و توسعه ای و از جهت ماهیت و روش نیز توصیفی-تحلیلی است. در کنار منابع کتابخانه ای، از ابزار مصاحبه (با ۱۰ نفر از نخبگان) نیز استفاده شده است. نظریه کرونوپلیتیک با نقطه کانونی زمان به عنوان چهارچوب نظری پژوهش استفاده شده است. این نظریه با محوریت ایده «سیاست زمان» بر آن است که قدرت سیاسی، نه تنها از طریق کنترل مکان بلکه از رهگذر مدیریت زمان نیز اعمال می شود. در چنین چارچوبی، انقلاب صنعتی چهارم را می توان به مثابه لحظه ای کرونوپلیتیکی تحلیل کرد. تحولات مدنظر در قالب چهار موضوع مورد پژوهش قرار گرفته است: تغییر مدل بازدارندگی؛ استفاده از سایر مدل های نظامی؛ افزایش تمسک به اقدامات قابل انکار و در نهایت افزایش احتمال استفاده از حملات سایبری.

کلیدواژه ها:

انقلاب صنعتی چهارم ، فناوری­های نوظهور ، سیاست­گذاری دفاعی ، آمریکا ، کرونوپلیتیک