خاستگاه همخوان غلت لبی-کامی واک دار [ɥ] در کردی جنوبی

پژوهش حاضر با هدف تبیین خاستگاه همخوان غلت [ɥ] در زبان کردی شاخه جنوبی، به ویژه گویش رایج در شهرستان سنقروکلیایی، انجام شده است. در این پژوهش، ۶۳ واژه نمونه دارای همخوان غلت [ɥ]، در سیر تحول از ایرانی میانه غربی به دوره نو در گویش یادشده، بررسی شد. گردآوری داده ها با استفاده از دو روش اسنادی و مصاحبه میدانی با ۲۰ گویشور بومی (شامل زنان و مردان ۳۰ تا ۷۰ ساله، اعم از بی سواد و باسواد) صورت گرفته است؛ ضمن آنکه بومی بودن نگارنده، به دقت تحلیل ها و درک ظرایف آوایی کمک کرده است. برپایه یافته های این پژوهش، خاستگاه همخوان غلت [ɥ]، پیامد دو فرایند غلت سازی واکه های افراشته و تبدیل توالی همخوان غلت با واکه افراشته به غلت [ɥ] است. به بیان دیگر، همخوان غلت [ɥ] در گویش موردنظر براثر دو دگرگونی تاریخی در سیر تحول از ایرانی میانه غربی به دوره نو پدید آمده است: نخست واکه افراشته پیشین گرد /y/ در ساخت هجاییCV۱ [+ high]] [V۲ …، برای رفع التقای واکه ها، به همخوان غلت [ɥ] تبدیل می شود؛ دوم توالی غلت های /w/ و /j/ با واکه های افراشته مانند /ju/، /wy/ و /wi/، در بافت پس از واکه به غلت [ɥ] بدل می شود.

کلیدواژه ها:

غلت [ɥ] ، غلت سازی ، التقای واکه ها ، کردی جنوبی ، سنقروکلیایی