مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی و بسته روانی–آموزشی بر رفتارهای خودآسیب رسان و عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش آموزان دختر دارای گرایش به مصرف مواد

زمینه و هدف: دوره نوجوانی با تغییرات زیستی، شناختی و هیجانی گسترده همراه است و حساسیت بالای هیجانی در این دوره می تواند نوجوانان را به رفتارهای پرخطر سوق دهد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی با بسته روانی–آموزشی بر رفتارهای خودآسیب رسان و عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش آموزان دختر دارای گرایش به مصرف مواد انجام شد. روش ها: این مطالعه از نوع شبه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و گروه کنترل بود و ۴۵ دانش آموز در معرض خطر به صورت تصادفی در سه گروه ۱۵ نفره قرار گرفتند. گروه های مداخله، ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای دریافت کردند. این مداخلات شامل رفتاردرمانی دیالکتیکی و بسته روانی–آموزشی بود. گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه گرایش به اعتیاد، خودسنجی رفتارهای خودآسیب رسان و مقیاس تحمل نکردن بلاتکلیفی بود. یافته ها: هر دو مداخله در مرحله پس آزمون موجب کاهش معنادار عدم تحمل بلاتکلیفی در مقایسه با گروه کنترل شدند (P<۰.۰۱) و تفاوت معناداری بین دو مداخله مشاهده نشد (P>۰.۰۵). در مرحله پیگیری، تنها بسته روانی–آموزشی تفاوت معنادار خود را با گروه کنترل حفظ کرد (P<۰.۰۱)، در حالی که رفتاردرمانی دیالکتیکی در پیگیری با کنترل تفاوت معنادار نداشت (P>۰.۰۵)؛ این یافته نشان دهنده پایداری بیشتر اثر بسته روانی–آموزشی در بلندمدت است. نتیجه گیری: مداخلات کوتاه مدت مدرسه محور بر کاهش رفتارهای خودآسیب رسان موثر نبودند، اما هر دو روش در بهبود تحمل بلاتکلیفی کارآمد بوده و بسته روانی–آموزشی پایداری بالاتری در پیگیری نشان داد؛ لذا برای خودآسیب رسانی نیازمند درمان های انفرادی و جامع تری هستیم.

کلیدواژه ها:

Adolescent girls ، Substance use tendency ، Self-harming behaviors ، Intolerance of uncertainty ، Dialectical Behavior Therapy ، Psychoeducational package ، دختران نوجوان ، گرایش به مصرف مواد ، رفتارهای خودآسیب رسان ، عدم تحمل بلاتکلیفی ، رفتاردرمانی دیالکتیکی ، بسته روانی–آموزشی