روش شناسی تفسیر اندیشه نظامی در قرآن

در مواجهه با پیچیدگی فزاینده تهدیدات دفاعی و امنیتی نوظهور همچون جنگ های هیبریدی و تروریسم سایبری، بازخوانی نظام مند آموزه های قرآنی در حوزه دفاع اهمیت ویژه دارد. هدف این پژوهش، شناسایی، معرفی و ارزیابی تطبیقی روش های تفسیری اندیشه نظامی در قرآن با هدف کشف بهینه ترین شیوه برای استخراج دقیق اصول دفاعی از متن مقدس است که در این فرایند، روش تفسیر موضوعی و تحلیل مضمون به عنوان شیوه کارآمدتر و برتر تبیین گردیده است. نوع تحقیق کاربردی-توسعه ای و ماهیت آن توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی است. داده ها از طریق نمونه گیری هدفمند آیات مرتبط، استفاده از نرم افزار MAXQDA  و بهره گیری از منابع لغوی و تفسیری معتبر گردآوری شد. روش تحلیل صرفا بر مبنای تحلیل مضمون اجرا شد: آیات دفاعی شناسایی گردید، کدگذاری و شبکه مضامین تدوین و مدل نظری اصول دفاعی بر مبنای ساختار درون متنی قرآن عرضه شد. یافته ها نشان دادند که از میان ۴۸ آیه کلیدی، ۹ اصل دفاعی شامل آمادگی دفاعی، مشروعیت دفاع، پاسخ متناسب، مقابله با ظلم، دفاع جمعی، استمرار آمادگی، هم بستگی اسلامی، بازدارندگی پیشگیرانه و محدودیت های اخلاقی استخراج گردید. نوآوری پژوهش در طراحی مدل سه گانه تلفیقی و پروتکل کدگذاری ۱۵ معیاری است که چهارچوبی علمی برای سیاست گذاری دفاعی و آموزش نظامی ارائه داده و الگویی روش مند برای پژوهش های آتی فراهم آورده است.

کلیدواژه ها:

اندیشه نظامی ، روش تفسیر موضوعی ، اصول دفاعی قرآنی ، روش شناسی قرآنی