مطالعه تطبیقی سیاست ها و چارچوب های حقوقی حاکم بر حق پخش رسانه ای ورزش

هدف: امروزه حق پخش رسانه ای در ورزش یکی از اصلی ترین منابع درآمدی باشگاه ها و سازمان های ورزشی محسوب می شود و هم زمان در شکل دهی به ساختار رسانه ای، اقتصادی و نهادی ورزش نقشی کلیدی دارد. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی به بررسی ساختار، چالش ها و سیاست های حاکم بر نظام حق پخش رسانه ای ورزش پرداخته است. روش: این پژوهش از حیث ماهیت کیفی و از نظر روش اجرا تطبیقی است. داده ها از طریق تحلیل اسنادی شامل قوانین، آیین نامه ها، اسناد سیاستی و گزارش های رسمی مرتبط با حق پخش رسانه ای ورزش در هشت کشور منتخب (ایران، فرانسه، چین، روسیه، ترکیه، کره شمالی، اسپانیا و عربستان سعودی) گردآوری شد. اسناد مورد بررسی، به بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ مربوط بود و تحلیل آن ها با بهره گیری از تحلیل مقایسه ای در چارچوب ابعاد مفهومی مشخص انجام گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد که کشورهای دارای نهاد تنظیمگر مستقل، مالکیت غیرمتمرکز رسانه ای و مدل توزیع شفاف مانند فرانسه و اسپانیا، در توسعه بازار حق پخش و تامین مالی باشگاه ها عملکردی موفق تر داشته اند و بازار پخش رقابتی تری ایجاد کرده اند. در مقابل کشورهایی با ساختار دولتی یا متمرکز مانند ایران، روسیه و چین با چالش هایی چون شفاف نبودن، مداخلات سیاسی و محدودیت در توسعه پلتفرم ها مواجهند. مدل های نوظهور مانند عربستان نیز نشان می دهند که با سرمایه گذاری هدفمند، دیجیتال سازی و سیاست گذاری باز در ساختارهای دولتی می توان بازار پخش ورزشی را توسعه داد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که موفقیت نظام حق پخش رسانه ای ورزش، بیش از آنکه تابع میزان مداخله دولت باشد، به وجود نهاد تنظیمگر مستقل، شفافیت در توزیع درآمد، رقابت رسانه ای و توسعه بسترهای دیجیتال وابسته است. بر این اساس، اصلاح ساختار حق پخش در ایران مستلزم بازنگری در حکمرانی رسانه ای، کاهش تمرکز و تقویت سازوکارهای تنظیمگری و تجاری سازی و حرکت به سوی مدل های رقابتی و دیجیتال محور است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد ورزش ، حق پخش ورزش ، رسانه های ورزشی ، سیاست گذاری رسانه ای ، مطالعه تطبیقی