کارکرد اجتماعی– فرهنگی پارک های شهری: از آسیب شناسی تا بازآفرینی تعاملات جمعی(مطالعه موردی: مشهد، ایران)

هدف: این پژوهش با هدف واکاوی کارکردهای اجتماعی–فرهنگی پارک های شهری مشهد و شناسایی سازوکارهایی است که موجب تبدیل کارکردهای مثبت به پیامدهای آسیب زا شده اند روش پژوهش: روش شناسی پژوهش تلفیقی از مطالعه کیفی و ارزیابی تاثیرات اجتماعی (اتا) است. در مرحله کیفی، ۵۰ مصاحبه عمیق با مطلعان، نخبگان محلی و ذی نفعان انجام شد در مرحله دوم، روش اتا برای تحلیل پیامدهای مثبت و منفی ناشی از طراحی، مدیریت و کاربری فضاهای سبز به کار گرفته شد.نتایج: یافته ها نشان می دهد بوستان ها و فضاهای سبز شهری در معرض تاثیرات منفی اجتماعی قرار دارند به گونه ای که به میزان قابل توجهی به صورت کژکارکرد در مسیر جامعه پذیری و مشارکت اجتماعی، احساس تعلق و امکان بهره برداری شهروندان نسبت به فضای سبز را کاهش داده اند، پدیده ی مرکزی، «کاهش اقبال عمومی» است که در چرخه ای با «تزلزل امنیت اجتماعی»، «رهاشدگی ساختاری»، «ضعف اثربخشی همبستگی اجتماعی» و «فقدان شمولیت» بازتولید می شود. در مقابل، سه راهبرد «قدرت بخشیدن به شادی جمعی»، «تعامل افزایی» و «تبعیض زدایی» با فعال سازی حس تعلق و مشارکت شهروندی، پیامدهای مثبتی چون «پاتوق زدایی»، «تقویت باور جمعی» و «ارتقای کیفیت زندگی» را رقم می زنند.نتیجه گیری: نتیجه گیری پژوهش موید این امر هست که اگر بتوان از روابط قوی و در هم تنیده اجتماعات محلی و شهری در مدیریت موثر شهری و جوهره آن یعنی مشارکت محلی بهره گرفت، امکان مدیریت سامانمند و مطلوب شهری نیز فراهم می شود. خروجی، یک مدل مفهومی تبیینی و برنامه ی اجرایی برای مدیریت شهری است که اولویت بندی مداخلات را متناسب با هویت محلی و عدالت فضایی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

پارک های شهری ، آسیب شناسی اجتماعی ، ارزیابی تاثیرات اجتماعی (اتا) ، امنیت اجتماعی ، تعاملات جمعی