بررسی چالش های قضات در تعیین مجازات جایگزین حبس و ارائه الگوی تصمیم گیری قضایی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش های قضات در تعیین و اعمال مجازات های جایگزین حبس و ارائه الگوی تصمیم گیری قضایی مناسب انجام شده است. با توجه به گسترش سیاست های حبس زدایی در نظام حقوقی ایران و پیش بینی مجازات های جایگزین در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، این پرسش اساسی مطرح می شود که قضات در مرحله صدور و اجرای این مجازات ها با چه موانع حقوقی، قضایی و اجرایی مواجه اند و چگونه می توان الگویی منسجم برای تصمیم گیری قضایی ارائه کرد. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است و با بهره گیری از منابع معتبر داخلی و خارجی، ابعاد تقنینی، اثباتی، اجرایی و قضایی موضوع بررسی شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ابهام در مقررات، فقدان معیارهای روشن برای انتخاب نوع و میزان مجازات جایگزین، دشواری احراز شخصیت و قابلیت اصلاح محکوم علیه، ضعف زیرساخت های نظارتی و اجرایی، و ناهمگونی رویه قضایی از مهم ترین موانع تحقق کارآمد این نهادهاست. همچنین نتایج تحقیق بیانگر آن است که تصمیم گیری قضایی در این حوزه باید بر پایه احراز قابلیت قانونی، ارزیابی شخصیت مرتکب، سنجش تناسب، امکان سنجی اجرا، انتخاب نوع مجازات و استدلال نویسی مستند سامان یابد. بر این اساس، مقاله حاضر یک الگوی پنج مرحله ای تصمیم گیری قضایی را پیشنهاد می کند که می تواند به وحدت رویه، افزایش دقت قضایی و تحقق اهداف اصلاحی و بازاجتماعی کننده مجازات های جایگزین حبس کمک کند.

کلیدواژه ها:

حبس ، مجازات های جایگزین حبس ، تصمیم گیری قضایی ، حبس زدایی