تحلیل زمانی منشا گردوغبارهای فرا منطقه ای استان گلستان با استفاده از مدل NOAA HYSPLIT (در بازه ۲۱ تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۴)

رویداد گردوغبار یک فرآیند پیچیده بوده که به ترکیبی از عوامل زمینی و جوی، از جمله زمان، مکان، مدت و بزرگی شیوع گردوغبار بستگی دارد. در شمال ایران و مخصوصا استان گلستان این پدیده رایج است. هدف از این مطالعه، شناسایی منشا توده های گردوغبار فرا منطقه ای به استان گلستان در بازه زمانی ۲۱ تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ با استفاده از مدل NOAA HYSPLIT و داده های ماهواره ای بوده است. برای تعیین میزان آلودگی هوا و تشخیص توده های گردوغبار از شاخص آئروسل های جاذب نور (AAI) بهره گرفته شد. مسیرهای ردیابی شده بازه زمانی ۷۲ ساعته، نشان داد که منشا گردوغبار در روز ۲۱ شهریور از کشورهای ازبکستان و ترکمنستان بوده است. در مقابل، بازه زمانی ۲۴ ساعته نشان داد که منشا گردوغبار در روز ۲۴ شهریور قزاقستان و ازبکستان است. همچنین، تحلیل بازه زمانی ۱۲ ساعته نشان داد که توده گردوغبار در این بازه از سمت شمال شرق (ترکمنستان و شمال خراسان) وارد منطقه شده است. تصاویر ماهواره ای نیز نشان داد که در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۴۰۴، شمال شرق ایران و به ویژه منطقه اطراف دریای خزر تحت تاثیر یک توده گردوغبار با غلظت بالا قرار داشته است. شاخص AAI در شرق دریای خزر تا استان گلستان نشان دهنده آلودگی هوای قابل توجه ناشی از گردوغبار بوده است. درمجموع، تحلیل مدل HYSPLIT و تصاویر ماهواره ای نشان می دهد که منشا و جریان گردوغبار فرا منطقه ای وارد شده به استان گلستان در بازه های زمانی ذکرشده، عمدتا از سمت شمال شرق و سه کشور ترکمنستان، ازبکستان و قزاقستان بوده و نشان می دهد که شرایط جوی و جریان های باد در این بازه نقش مهمی در انتقال این توده ها داشته اند. همچنین، تایید این یافته ها در تطابق با داده های ماهواره ای و زمینی (مقادیر PM و دید افقی) نشان می دهد که این پدیده یک رویداد واقعی و قابل ردیابی است.

کلیدواژه ها:

آئروسل های جاذب نور ، تصاویر ماهواره ای ، مقادیر PM ، مسیرهای ردیابی شده