تحلیل الگوی قرآنی پایداری در برابر هجمه های فکری و اخلاقی مطالعه ای تفسیری تاریخی بر آیات ۱ تا ۱۶ سوره قلم" >تحلیل الگوی قرآنی پایداری در برابر هجمه های فکری و اخلاقی مطالعه ای تفسیری تاریخی بر آیات ۱ تا ۱۶ سوره قلم" >تحلیل الگوی قرآنی پایداری در برابر هجمه های فکری و اخلاقی مطالعه ای تفسیری تاریخی بر آیات ۱ تا ۱۶ سوره قلم" >

<span lang="FA">تحلیل الگوی قرآنی پایداری در برابر هجمه های فکری و اخلاقی <span lang="FA">مطالعه ای تفسیری تاریخی بر آیات ۱ تا ۱۶ سوره قلم

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 64

فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ALA-3-12_002

تاریخ نمایه سازی: 17 مهر 1405

چکیده مقاله:

با استناد به آیات آغازین سوره قلم، پایداری را می توان نه صرفا یک ویژگی ذاتی، بلکه الگویی رفتاری روانی دانست که بر مبانی الهی، عقلانیت و تربیت ایمانی استوار است. این الگو در سیره پیامبر اکرم(ص) در مواجهه با تکذیب، تمسخر و تردیدافکنی مخالفان عصر بعثت تجلی یافته است. پژوهش حاضر با این پرسش اصلی سامان یافته است که آیات ۱ تا ۱۶ سوره قلم چه مولفه ها و راهبردهایی را برای پایداری در برابر هجمه های فکری و اخلاقی ارائه می کند؟ اهمیت این مسئله در روزگار معاصر و در مواجهه با چالش های فرهنگی، رسانه ای و فکری، ضرورت بازخوانی الگوهای قرآنی مقاومت و حفظ هویت دینی و اخلاقی را دوچندان ساخته است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تفسیری تاریخی، ضمن بررسی فضای نزول آیات، به تحلیل مفاهیم و گزاره های محوری سوره، از جمله «القلم و ما یسطرون»، جایگاه عقل و اندیشه، مواجهه با جنگ روانی و فکری مخالفان، و استقامت اخلاقی پیامبر(ص) پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم، پایداری را فرایندی آگاهانه و اکتسابی معرفی می کند که بر مولفه هایی همچون علم محوری، تعقل، بصیرت، اتکاء به وحی، خویشتن داری اخلاقی و حفظ کرامت انسانی استوار است. بر این اساس، آیات آغازین سوره قلم الگویی جامع و پویا برای مقابله با انحرافات فکری و آسیب های اخلاقی ارائه می دهد که می تواند در تقویت هویت دینی و پایداری فرهنگی جوامع معاصر نقش آفرین باشد.

نویسندگان

ولی اله مهدوی فر

معارف اسلامی ، الهیات و معارف اسلامی ، پیام نور، تهران، ایران

سید رسول میراشرفی لنگرودی

استادیار ، معارف اسلامی، صدا و سیما، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم، (۱۳۷۳)، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، چ۲، قم، دفتر ...
  • نهج البلاغه، (۱۴۱۴)، شریف الرضی، سید محمدحسین، ترجمه صبحی صالح، ...
  • ابن ابیالحدید، عبدالحمیدبن هبهالله، (۱۴۰۴)، شرح نهج البلاغه، چ۱، قم، ...
  • ابن شهر آشوب، محمدبن علی، (۱۳۷۹)، مناقب آل ابیطالب:، چ۱، ...
  • ابن عبد البر، یوسف بن عبدالله، (۱۴۱۵)، الدرر فی اختصار ...
  • ابنابی زمنین ، محمدبن عبدالله، (۱۴۲۴)، تفسیر ابن ابی زمنین، ...
  • ابن اثیر، ابن جوزی، (۱۴۱۲)، المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم، ...
  • ابن اسحاق، محمد، (۱۴۱۰)، سیره ابن اسحاق، قم، دفتر مطالعات ...
  • ابنبابویه، محمدبن علی، (۱۳۷۶)، الامالی، چ۶، تهران، بی نا ...
  • ابنبابویه، محمدبن علی، (۱۴۰۳). معانی الاخبار، چ۱، قم، بی نا ...
  • ابنجوزی، عبدالرحمنبن علی، (۱۴۲۲)، زاد المسیر فی علم التفسیر، ۴جلد، ...
  • ابن حائک، حسن بن احمد، (۱۳۶۸)، الاکلیل من اخبار الیمن ...
  • ابن خلدون، عبدالرحمن، (۱۳۹۱)، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین ...
  • ابنسعد، محمد، (۱۴۱۰)، الطبقات الکبری، چ۱، بیروت، دار الکتب العلمیه ...
  • ابنسید، محمدبن محمد، (۱۴۱۴)، عیون الاثر فی فنون المغازی و ...
  • ابنعربی، محمدبن علی، (۱۴۲۲)، تفسیر ابن عربی (تاویلات عبدالرزاق)، ۲جلد، ...
  • ابن عساکر، علیبن حسن، (۱۴۱۵)، تاریخ مدینه دمشق، چ۴، ج۳۴، ...
  • ابنفارس، احمد، (۱۴۰۴)، معجم مقاییس اللغه، چ۱، قم، بی نا ...
  • ابنقتیبه، ابومحمد عبدالله بن مسلم، (۱۴۱۱)، تفسیر غریب القرآن، ۱جلد، ...
  • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، (۲۰۰۶)، السیره النبویه، بی جا، ...
  • ابنمعین، یحیی، (۱۳۹۹)، التاریخ، عربستان سعودی، جامعه الملک عبدالعزیز، مرکز ...
  • ابنمنظور، محمدبن مکرم، (۱۴۱۴)، لسان العرب، چ۳، بیروت، بی نا ...
  • ابنهشام، عبدالملک، (بی تا)، السیره النبویه، بیروت، دارالمعرفه ...
  • ابوالفتوح رازی، حسینبن علی، (۱۴۰۸)، روض الجنان و روح الجنان ...
  • ابونعیم، احمدبن عبدالله، (۱۴۱۲)، دلائل النبوه، بی جا، دار النفائس ...
  • ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله، (۱۴۰۰)، الفروق فی اللغه، چ۱، ...
  • استرآبادی، سیدعلی، (۱۴۰۹)، تاویل الآیات الظاهره فی فضائل العتره الطاهره، ...
  • آلوسی، محمودبن عبدالله، (۱۴۱۵)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم ...
  • برقی، احمدبن محمدبن خالد، (۱۳۷۱)، المحاسن، چ۲، قم، بی نا ...
  • بلاذری، احمدبن یحیی، (۱۴۱۷)، انساب الاشراف، بی جا، دار المعارف ...
  • جوادی آملی، عبدالله، (۱۳۹۷)، تفسیر تسنیم، چ۴، قم، اسراء ...
  • راغب اصفهانی، حسینبن محمد، (۱۴۱۲)، مفردات الفاظ القرآن، ۱جلد، چ۱، ...
  • روزبهان بقلی، ابن ابینصر، (۲۰۰۸)، عرائس البیان فی حقائق القرآن، ...
  • شمس شامی، محمدبن یوسف، (۱۴۱۴)، سبل الهدی و الرشاد فی ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین، (۱۳۹۰)، المیزان فی تفسیر القرآن، ۲۰جلد، چ۲، ...
  • طبرانی، سلیمانبن احمد، (۲۰۰۸)، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، ۶جلد، ...
  • طبرسی، فضل بن حسن، (۱۴۱۲)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ...
  • طبری، محمدبن جریر، (۱۴۱۲)، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ۳۰جلد، ...
  • طوسی، محمدبن حسن، (۱۴۱۴)، الامالی، چ۱، قم، بی نا ...
  • طوسی، محمدبن حسن، (بی تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، ۱۰جلد، ...
  • طیب حسینی، سیدمحمود؛ شریفی، حامد، (۱۳۹۵)، معنا شناسی وازه مجنون ...
  • علی، جواد، (۱۹۷۶)، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، بیروت، ...
  • فخر رازی، محمدبن عمر، (۱۴۲۰)، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، ۳۲جلد، ...
  • فراهیدی، خلیل بن احمد، (۱۴۰۹)، کتاب العین،چ۲، قم، بی نا ...
  • قاضی عبدالجبار، احمد، (۲۰۰۶)، تثبیت دلائل النبوه، ج۱، بی جا، ...
  • قرائتی، محسن، ( ۱۳۸۸)، تفسیر نور، ۱۰جلد، چ۱، تهران، مرکز ...
  • قرشی بنابی، سید علیاکبر، (۱۳۷۱)، قاموس قرآن، ۷جلد، چ۶، تهران، ...
  • قرطبی، محمدبن احمد، (۱۳۶۴)، الجامع لاحکام القرآن، ۲۰جلد، چ۱، تهران، ...
  • کلینی، محمدبن یعقوب، (۱۴۰۷)، الکافی، چ۴، قم، الاسلامیه ...
  • کوفی، فرات بن ابراهیم، (۱۴۱۰)، تفسیر فرات الکوفی، چ۱، تهران، ...
  • ماتریدی، محمدبن محمد، (۱۴۲۶)، تاویلات اهل السنه، ۱۰جلد، چ۱، بیروت، ...
  • مجلسی، محمدباقر، (۱۴۰۳)، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار:، ۱۱۰جلد، ...
  • مرکز فرهنگ و معارف قرآن، (۱۳۸۲)، دایره المعارف قرآن کریم، ...
  • مصطفوی، حسن ، (۱۳۶۰)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم ، ...
  • مغنیه، محمدجواد، (۱۴۲۴)، التفسیر الکاشف، ۷جلد، چ۱، قم، دارالکتاب الاسلامی ...
  • مغنیه، محمدجواد، (۱۴۲۵)، التفسیر المبین، ۱جلد، چ۳، قم، دارالکتاب الاسلامی ...
  • مفید، محمدبن محمد، (۱۴۱۳)، الاختصاص، چ۱، قم، بی نا ...
  • مکارم شیرازی، ناصر، و همکاران، (۱۳۷۱)، تفسیر نمونه، ۲۸جلد، چ۱۰، ...
  • مهائمی، علی بن احمد، (۱۴۰۳)، تفسیر القرآن (تبصیر الرحمن و ...
  • نمایش کامل مراجع