مطالعه دیجیتال کیفی مفاهیم قدرت، عدالت و اطاعت در تفاسیر فریقین: الگویی برای تحلیل گفتمان سیاسی قرآن

این مقاله با رویکرد دیجیتال کیفی به بررسی مفاهیم کاربردی قدرت، عدالت و اطاعت در تفاسیر منتخب فریقین می پردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که این سه مفهوم در سنت های تفسیری اهل سنت و امامیه چگونه صورت بندی شده اند و چه نسبتی با گفتمان سیاسی قرآن دارند. برای این منظور، آیات مرتبط با حکم، ملک، سلطان، امر، اولی الامر، عدل، قسط، امانت و طاعت در نه تفسیر شاخص، شامل تفاسیر طبری، زمخشری، فخر رازی، قرطبی، ابن کثیر، طوسی، طبرسی، طباطبایی و نمونه، بررسی شده اند. روش پژوهش، ترکیبی از خوانش نزدیک، کدگذاری کیفی، تحلیل مضمون و مقایسه گفتمانی است. یافته ها نشان می دهد که قدرت در این تفاسیر غالبا به مثابه امانت، حکم، هدایت و مسئولیت فهم شده و عدالت، شرط درونی مشروعیت و معیار تحدید قدرت است. همچنین اطاعت، امری مطلق و بی قید نیست، بلکه با حق، شریعت، عدالت و مرجعیت مشروع پیوند دارد. مهم ترین تفاوت فریقین در تفسیر اولی الامر آشکار می شود. مقاله نشان می دهد که رویکرد نوین دیجیتال کیفی می تواند الگویی شفاف و قابل مقایسه برای تحلیل گفتمان سیاسی قرآن فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

گفتمان سیاسی قرآن ، تفاسیر فریقین ، قدرت ، علوم انسانی دیجیتال