مبانی معرفت شناختی حکمرانی اسلامی

حکمرانی اسلامی به عنوان الگویی متمایز از نظام های رایج حکمرانی، بر منظومه ای معرفتی استوار است که مشروعیت، اهداف و سازوکارهای اداره جامعه را از تعامل میان وحی، عقل، اجتهاد و معرفت تجربی استخراج می کند. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین مبانی معرفت شناختی حکمرانی اسلامی و بررسی نقش هر یک از این منابع در شکل گیری نظام حکمرانی دینی است؛ زیرا نبود چارچوبی منسجم در این حوزه می تواند به خلط مفاهیم و کاهش کارآمدی الگوی حکمرانی اسلامی منجر شود. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، ضمن تبیین مفهوم حکمرانی اسلامی، نسبت آن را با شریعت، فقه و سیاست گذاری بررسی می کند و جایگاه منابع معرفت را در فرایند اداره جامعه تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که وحی مبنای مشروعیت و تعیین کننده ارزش ها و اهداف بنیادین حکمرانی اسلامی است. عقل امکان فهم و تحلیل مسائل اجتماعی و تدبیر امور عمومی را در چارچوب هدایت الهی فراهم می کند و اجتهاد نیز سازوکار پویای استنباط و تطبیق آموزه های شریعت با مسائل نوپدید را فراهم می سازد. در کنار این منابع، معرفت تجربی با ارائه شناختی واقع بینانه از شرایط اجتماعی و مدیریتی، زمینه تحقق عملی ارزش های دینی را در عرصه حکمرانی فراهم می کند. بر این اساس، حکمرانی اسلامی بر تعامل میان منابع گوناگون معرفت استوار است. چنین تعاملی ضمن حفظ اصول و ارزش های الهی، امکان پاسخ گویی به تحولات زمان، افزایش کارآمدی نظام حکمرانی و تحقق عدالت و مصلحت عمومی را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی اسلامی ، معرفت شناسی ، معرفت تجربی