پایش تغییرات پوشش گیاهی متاثر از خشک سالی در استان اردبیل

پوشش گیاهی به عنوان یکی از اجزاء جاندار زیست بوم ها است و اثر مهمی در بیشتر فرایند های اکوزیست دارد که تابع رویدادهای اقلیمی، ازجمله خشک سالی است. در پژوهش حاضر، شرایط تغییرات پوشش گیاهی در رابطه با شاخص خشک سالی بارش استاندارد (SPI) و شاخص درصد بارش نرمال شده (PNPI) برای چهار ایستگاه منتخب استان اردبیل (اردبیل، خلخال، پارس آباد و مشکین شهر) براساس آمار بارش ۲۱ ساله (۲۰۲۱-۲۰۰۱) بررسی شد و با شاخص ماهواره ای وضعیت پوشش گیاهی (VCI) مورد مقایسه قرار گرفت. از داده های سنجنده مودیس برای تهیه شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی (NDVI) به منظور بررسی تغییرات پوشش گیاهی در پلتفرم گوگل ارث انجین استفاده شد. واکاوی ارتباط بین شاخص های خشک سالی با شاخص پوشش گیاهی با استفاده از روش همبستگی پیرسون انجام گرفت. براساس نتایج حاصل از ضرایب همبستگی، بیشترین میزان همبستگی بین شاخص خشک سالی SPI با NDVI در ایستگاه پارس آباد وجود دارد که در سطح ۰۱/۰ معنادار است و کمترین میزان همبستگی نیز مطابق با شاخص PNPI در ایستگاه خلخال وجود دارد. نتایج حاصل از پهنه بندی خشک سالی نشان داد که براساس شاخص های SPI، PNPI و VCI محاسبه شده، در سال های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، رویداد خشک سالی با شدت بیشتری نسبت به سایر دوره های مورد بررسی اتفاق افتاده است. نقشه های پهنه بندی شده پوشش گیاهی بیانگر کاهش دامنه پوشش گیاهی در سال های ۲۰۰۶، ۲۰۰۸، ۲۰۱۳، ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱ نسبت به دیگر سال ها بوده است و در تمامی ایستگاه ها پوشش گیاهی طی ماه های آوریل و می دوره مطالعاتی در شرایط مطلوب تری قرار داشته است. در حقیقت تغییرات پوشش گیاهی تابع دگرگونی در شاخص های خشک سالی بوده که بیانگر متاثر بودن پوشش گیاهی از نوسانات بارش می باشد. براساس یافته های پژوهش حاضر نتیجه گیری می شود که تغییرات پوشش گیاهی با شدت خشک سالی رابطه مستقیمی دارد که این موضوع مهم، توجه مدیران عرصه منابع طبیعی را به منظور مدیریت پوشش گیاهی طلب می کند.

کلیدواژه ها:

استان اردبیل ، پوشش گیاهی ، همبستگی ، شاخص SPI ، شاخص PNPI