تحلیل فضایی تاب آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان شهر تهران در برابر تهدیدات سخت

شهرها سیستم های پیچیده و متکی به هم هستند که در برابر تهدیدات ناشی از بلایای طبیعی و انسانی آسیب پذیر می باشند به گونه ای که وقوع این تهدیدات در سال های اخیر پیکره آن ها به ویژه -زیرساخت های شهری- را با خسارات فراوانی روبرو کرده است. در برخی شهرها به دلیل برنامه ریزی نامناسب و عدم پشتیبانی فنی، امکان بهبود زیرساخت ها و بازگشت به وضعیت اولیه وجود ندارد. در مقابل، برخی دیگر از شهرها از پیش برای مواجهه با مخاطرات طبیعی یا فنی طراحی شده اند و به عنوان شهرهای تاب آور شناخته می شوند. به این ترتیب تاب آوری به این مفهوم می باشد که جامعه ظرفیت تحمل بحران و فاجعه را بدون دریافت خسارات، کاهش کیفیت زندگی و نیاز به کمک از بیرون جامعه داشته باشد. بعد کالبدی- محیطی از جمله ابعاد ۴ گانه مفهوم تاب آوری است که در شهرها شامل شریان های حیاتی و شبکه های ارتباطی و جاده ای می باشد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل فضایی تاب آوری کالبدی شبکه ارتباطی کلان شهر تهران در برابر تهدیدات انسانی می باشد. تحقیق حاضر از نوع آمیخته با رویکرد توصیفی_تحلیلی و از نظر هدف کاربردی-توسعه ای می باشد. معیارها و زیرمعیارهای موثر در تاب آوری کالبدی شبکه ارتباطی شهری جمع آوری سپس بر اساس مدل تحلیل سلسله مراتبی وزن دهی شدند. در نهایت نقشه پهنه بندی تاب آوری کالبدی شبکه ارتباطی با استفاده از تحلیل ها و توابع فاصله اقلیدسی، فازی و تاپسیس تهیه شد. طبق خروجی، نزدیک به ۷۰ درصد شبکه از نظر تاب آوری در سطح متوسط به پایین قرار دارد و تنها ۳۰ درصد شبکه در طبقه زیاد و خیلی زیاد یعنی شرایط مطلوب قرار دارند. مناطق مرکزی با امتیاز پایین نسبت به مناطق حاشیه ای تاب آوری کمتری دارد. الگوی پراکندگی از الگوی خوشه ای قوی با تمرکز بالا برخوردار است همچنین شبکه های ارتباطی مناطق مرکزی به عنوان خوشه های گرم یا نامطلوب و شبکه های ارتباطی مناطق حاشیه ای به عنوان خوشه های مطلوب و سرد شناسایی شدند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری کالبدی ، شبکه ارتباطی شهری ، پدافند غیرعامل ، کلان شهر تهران