کاربست تفکر انتقادی در روش شناسی طراحی شهری و نقش آن در تبیین چالش های نظری و عملی

طراحی شهری به عنوان حوزه ای پیچیده و چندبعدی، مستلزم بهره گیری از رویکردهای شناختی و تحلیلی پیشرفته برای مواجهه با مسائل اجتماعی، فضایی و چالش های نهادی معاصر است. کاربست نظام مند نظریه های تفکر انتقادی در روش شناسی طراحی شهری با چالش هایی نظیر شکاف میان نظریه و عمل و محدودیت های نهادی و حرفه ای مواجه است. در ادبیات مروری پژوهش، نقش تفکر انتقادی در تبیین و کاهش چالش های نظری و عملی به صورت چارچوبی یکپارچه و منسجم، کمتر توسعه یافته است. هدف پژوهش تبیین نقش تفکر انتقادی در روش شناسی طراحی شهری و تحلیل قابلیت آن در مواجهه با چالش های نظری و عملی است. روش شناسی پژوهش با رویکرد کیفی، مبتنی بر پارادایم تفسیری، انجام شده است. با بهره گیری از تحلیل مفهومی و مرور نظام مند ادبیات پژوهش، داده ها از طریق تحلیل اسنادی گردآوری شد و سپس با روش تحلیل مضمونی و تطبیقی، استخراج مولفه ها و مضامین کلیدی صورت گرفت. یافته ها نشان داد سه مضمون اصلی «بازاندیشی مفروضات طراحی»، «تقویت استدلال منطقی تحلیلی و شفافیت تصمیم گیری» و «مدیریت پیچیدگی نهادی و اجتماعی» نقش محوری در کاربست تفکر انتقادی دارند. نتایج حاکی از آن است که ترکیب نظام مند تفکر انتقادی در فرایندهای روش شناختی طراحی شهری می تواند پیوند نظریه و عمل را تقویت کرده و کیفیت تصمیم های طراحی را ارتقا دهد. این پژوهش تفکر انتقادی را به عنوان زیرساخت شناختی روش شناسی طراحی شهری معرفی می کند، تا چارچوبی موثر برای تحلیل مسائل پیچیده و بهبود فرایندهای تصمیم گیری فراهم آورد. از نظر کاربردی، تقویت آموزش مهارت های تفکر انتقادی و نهادینه سازی رویکردهای تحلیلی، در سازمان های مدیریت شهری به منزله ی راهبردی برای افزایش کارامدی مداخلات شهری پیشنهاد می شود. آینده پژوهی می تواند با رویکردهای تجربی و مطالعات موردی، اثرات عملی به کارگیری الگوهای تفکر انتقادی در پروژه های اجرایی طراحی شهری را ارزیابی، و مدل های اجرایی دقیق تری ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، فرایند طراحی ، طراحی شهری ، روش شناسی ، استدلال منطقی تحلیلی