ارائه الگوی طراحی بوم گرای منظر رودخانه شهری؛ نمونه مطالعاتی: رودخانه درکه در تهران

در عصر حاضر، تخریب زیست بوم های آبی به یکی از چالش های اساسی شهرها تبدیل شده است. در شهر تهران، رشد سریع جمعیت و توسعه بی رویه شهری موجب فشار بیش از حد بر محیط های طبیعی شده است. یکی از این محیط ها، رودخانه درکه در محله اوین است که تحت تاثیر آلودگی های توسعه شهری و نبود نظارت و مدیریت مناسب، دچار تغییرات منفی در بستر خود شده است. این عوامل به تخریب پوشش گیاهی بومی، قطع درختان کهن سال و آسیب به زیست طبیعی این منطقه منجر شده اند. در راستای حل این معضل در لبه رودخانه درکه، این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کمی کیفی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه ای برای استخراج شاخص های طراحی منظر لبه رودخانه و اصول بوم گرایی گردآوری شد و هم زمان وضعیت موجود لبه رودخانه درکه به صورت میدانی مورد بررسی قرار گرفت. سپس با تلفیق نظام مند شاخص ها در چهار بعد اجتماعی اقتصادی، کارکرد، منظر و محیط زیست، شاخص های نهایی طراحی بوم گرای لبه رودخانه استخراج شد. در ادامه، به منظور تعیین اهمیت نسبی شاخص ها، از روش تصمیم گیری چندمعیاره سوارا با مشارکت خبرگان استفاده شد و درنهایت الگوی طراحی بوم گرای منظر لبه رودخانه درکه ارائه گردید. نتایج پژوهش در راستای توسعه پایدار و تقویت هویت محلی و ایجاد فرصت های اقتصادی و اجتماعی، به ارائه الگوی طراحی بوم گرای منظر لبه رودخانه درکه با تاکید بر یکپارچگی اکولوژیکی و حفاظت از محیط زیست، بهبود دسترسی و زیرساخت حمل ونقل، تقویت هویت محلی و ارتقای تعاملات اجتماعی معطوف می شود و درنهایت راهکارهایی برای توسعه گردشگری و تقویت اقتصاد محلی تبیین شده است.

کلیدواژه ها:

طراحی منظر ، فضای شهری ، لبه رودخانه ، بوم گرایی ، طراحی بوم گرا ، رودخانه درکه