تدوین مدل اثربخشی اجرای تغذیه مصنوعی بر منابع آب زیرزمینی

در این پژوهش، مکان یابی و اولویت بندی عرصه های مناسب تغذیه مصنوعی در آبخوان ازغند با استفاده از رویکرد تلفیقی AHP–GIS و مدل عددی انجام شد. هشت معیار موثر شامل کمیت آب، کیفیت آب، هدایت هیدرولیکی، کاربری اراضی، سازندهای زمین شناسی، شیب، وضعیت بهره برداری و نزدیکی به منابع آب زیرزمینی انتخاب و در محیط GIS طبقه بندی شد. وزن معیارها و زیرکلاس ها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی تعیین و نقشه پتانسیل تغذیه مصنوعی تهیه شد. بر اساس نتایج مکان یابی، پنج موقعیت پیشنهادی برای اجرای تغذیه مصنوعی انتخاب گردید. در مرحله بعد، مدل عددی جریان آب زیرزمینی آبخوان ازغند با MODFLOW توسعه یافت و پس از واسنجی، برای ارزیابی اثر هر یک از مکان های پیشنهادی بر سطح آب زیرزمینی به کار گرفته شد. برای مقایسه عملکرد مکان های پیشنهادی، شاخص بهبود وضعیت کمی آبخوان تعریف شد که نسبت متوسط سالانه افزایش تراز آب در حالت اعمال تغذیه مصنوعی به متوسط سالانه افت آب در شرایط بدون تغذیه مصنوعی را نشان می دهد. بر اساس این شاخص، مکان شماره ۱ با مقدار ۲۴/۲ به عنوان اولویت اول، مکان شماره ۴ با مقدار ۰۳/۲ به عنوان اولویت دوم و مکان های شماره ۲، ۳ و ۵ به ترتیب با مقادیر ۶۴/۱، ۲۱/۱ و ۱۲/۱ در اولویت های بعدی قرار گرفت. نتایج نشان داد تلفیق مکان یابی AHP–GIS با مدل سازی عددی، امکان عبور از پهنه بندی صرفا پتانسیل محور و دستیابی به اولویت بندی اثربخشی محور را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

آبخوان ازغند ، تحلیل سلسله مراتبی ، تغذیه مصنوعی ، شاخص بهبود آبخوان ، MODFLOW