<span lang="AR-SA"> تحلیل حقوقی شرط انفساخ خودکار در قراردادهای هوشمند و الکترونیکی با رویکرد تطبیقی در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین<span dir="LTR"> <span lang="AR-SA">المللی کالا

تحول دیجیتال و گسترش فناوری بلاک چین موجب شکل گیری نسل جدیدی از قراردادها شده است که بر پایه داده و الگوریتم اجرا می شوند. این تحول مفهوم سنتی انحلال قرارداد را به سوی «شرط انفساخ خودکار» سوق داده است؛ سازوکاری که در آن زوال عقد بدون دخالت اراده انسانی و صرفا بر اساس تحقق شرط از پیش تعیین شده در بستر دیجیتال رخ می دهد. پژوهش حاضر با هدف تبیین ماهیت و جایگاه حقوقی این نهاد در حقوق ایران و بررسی تطبیقی آن با سازوکار انحلال (Avoidance) در کنوانسیون بیع بین المللی کالا (CISG) انجام شده است. مبنای نظری تحقیق بر اصل آزادی اراده، مشروعیت شرط فاسخ در فقه امامیه و قواعد عمومی قراردادها در حقوق مدنی ایران استوار بوده و روش آن توصیفی–تحلیلی با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسناد بین المللی است. یافته ها نشان می دهد که شرط انفساخ خودکار در حقوق ایران از حیث اراده محور بودن با نهاد انحلال در CISG قابل مقایسه است، هرچند مبنای آن در ایران توافق طرفین و در CISG نظم حقوقی و ملاحظات اقتصادی است. از نظر آثار، هر دو منجر به زوال آتی قرارداد و بقای تعهدات پیشین می شوند و در بستر فناوری، قابلیت اجرای خودکار دارند. در جمع بندی، شرط انفساخ خودکار در قراردادهای هوشمند بیانگر استمرار اراده انسانی در قالب فناوری و ابزار تحقق عدالت قراردادی در محیط دیجیتال است و قابلیت هم گرایی نظری و اجرایی با نظام بین المللی CISG را داراست. همچنین پیشنهاد می شود اصلاحات تقنینی و توسعه زیرساخت های حقوقی دیجیتال برای تضمین اجرای موثر و شفاف این نوع شرط در نظام حقوقی ایران انجام شود گردد.

کلیدواژه ها:

شرط انفساخ خودکار ، قراردادهای هوشمند حقوق ایران ، کنوانسیون CISG