تببین اصول و شاخصه های برنامه ریزی محله های کم کربن و بررسی میزان اثر پذیری آن (مورد پژوهشی : محله الهیه مشهد )

بروز بحران های زیست محیطی نظیر بحران انرژی، افزایش آلودگی و تغییرات اقلیمی، کیفیت زندگی در محیط های شهری را کاهش داده است. گرم شدن کره زمین روزبه روز در حال افزایش است و میانگین دمای سطح جهانی تا پایان قرن بیست و یکم تا ۴ در جه سانتیگراد افزایش می یابد. هدف این پژوهش، تبیین شاخص های برنامه ریزی محله های کم کربن و ارزیابی میزان انطباق محله الهیه مشهد با این شاخص ها است. در شرایطی که رشد سریع شهری و افزایش مصرف انرژی به تشدید بحران های زیست محیطی منجر شده، برنامه ریزی در مقیاس محله به عنوان سطحی موثر در کاهش انتشار کربن اهمیت ویژه ای یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و روش ترکیبی دلفی، تحلیل شبکه ای (ANP) و تحلیل مکانی در محیط GIS انجام شد. ابتدا با بهره گیری از نظر خبرگان و مرور پیشینه، مجموعه ای از شاخص های اولیه شناسایی شد و سپس از طریق دو مرحله دلفی شاخص های نهایی تعیین گردید. در مرحله بعد، اهمیت نسبی شاخص ها با استفاده از مدل ANP محاسبه و وزن نهایی معیارها در محیط GIS تلفیق شد. نتایج نشان داد حدود ۷۰ درصد از بلوک های محله الهیه دارای انطباق نسبتا بالا با شاخص های کم کربن هستند و شاخص های مرتبط با انرژی، حمل ونقل و مدیریت محلی بیشترین وزن را در مدل دارند. نوآوری این پژوهش در تلفیق مدل دلفی، تحلیل شبکه و تحلیل های فضایی GIS برای بومی سازی و سنجش شاخص های محله های کم کربن می باشد. یافته ها می توانند مبنای سیاست گذاری شهری در راستای کاهش انتشار کربن و بهینه سازی مصرف انرژی در مقیاس محله قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی شهری ، تغییر اقلیم ، شاخص های محله کم کربن ، سنجه های ارزیاب