<span lang="FA">نگاهی به تاریخچه آموزش وپرورش نوین بجنورد از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی

تاریخ آموزش وپرورش نوین در ایران، اگرچه عمدتا با تجربه شهرهای بزرگ شناخته می شود، اما بررسی شهرهای منطقه ای می تواند ابعاد تازه ای از چگونگی گسترش نهاد مدرسه در دوره معاصر را آشکار سازد. شهر بجنورد، به رغم موقعیت جغرافیایی نسبتا دور از مراکز اصلی تصمیم گیری، از نخستین شهرهای شمال خراسان بود که در سال های پایانی دوره قاجار با جریان آموزش نوین همراه شد. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین روند شکل گیری و توسعه مدارس جدید در بجنورد و شناسایی نیروهای اجتماعی و نهادی موثر در این تحول، از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی است. پژوهش حاضر با روش تحقیق تاریخی و با بهره گیری از اسناد، مطبوعات، منابع کتابخانه ای و مطالعات پیشتاریخ شفاهی، روند تاسیس و گسترش مدارس نوین این شهر را بررسی کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که توسعه آموزش نوین در بجنورد را می توان در سه مرحله متمایز تحلیل کرد: مرحله نخست، ابتکار و حمایت خوانین شادلو و نخبگان محلی در تاسیس مدارس ملی؛ مرحله دوم، تثبیت و گسترش مدارس دولتی همزمان با سیاست های نوسازی دولت پهلوی؛ و مرحله سوم، توسعه کمی و تنوع نهادهای آموزشی در دهه های پایانی حکومت پهلوی. در این میان، نقش شخصیت های فرهنگی، مدیران مدارس، معلمان و خیران محلی در کنار سیاست های دولت مرکزی، در شکل گیری نظام آموزش نوین بجنورد تعیین کننده بوده است. این پژوهش نشان می دهد که تحول آموزش وپرورش در بجنورد صرفا پیامد سیاست های دولت مرکزی نبود، بلکه حاصل تعامل دولت، نخبگان محلی و جامعه شهری در پذیرش و نهادینه شدن آموزش نوین بود.

کلیدواژه ها:

بجنورد ، آموزش وپرورش ، تاریخ ، قاجار ، پهلوی