مسئولیت مدنی زوجین ناشی از سوء معاشرت، عدم معاضدت و عدم وفاداری در حقوق ایران

تعهدات متقابل زوجین در حقوق ایران بر پایه اصولی همچون حسن معاشرت، معاضدت و وفاداری شکل گرفته و قانون مدنی در موادی از جمله ۱۱۰۳ و ۱۱۰۴ به آن اشاره کرده است. با وجود این، در خصوص امکان مطالبه خسارت ناشی از نقض این تعهدات، چارچوبی منسجم در قوانین موجود مشاهده نمی شود و رویه قضایی نیز از وحدت لازم برخوردار نیست. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا نقض تکالیف زوجیت، از جمله سوءمعاشرت، عدم معاضدت و عدم وفاداری، می تواند به عنوان فعل زیان بار، ارکان مسئولیت مدنی یعنی تقصیر، ورود ضرر و رابطه سببیت را محقق سازد و مبنایی برای جبران خسارت فراهم آورد؟ این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع فقهی، مقررات قانونی و بررسی نمونه هایی از آرای دادگاه های خانواده انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که هرچند نظام حقوقی ایران به طور صریح مسئولیت مدنی ناشی از نقض تعهدات زوجیت را پیش بینی نکرده است، اما با اتکا به قواعد عام مسئولیت مدنی و مبانی فقهی نظیر قاعده لاضرر و تسبیب، امکان استناد به این نهاد در مواردی مانند سوءرفتار شدید، ترک انفاق و رفتارهای زیان بار مشابه قابل توجیه است. با این حال، در خصوص خسارت های معنوی ناشی از عدم وفاداری یا لطمه های روانی، رویه قضایی از انسجام کافی برخوردار نیست. بر این اساس، تبیین دقیق تر مبانی مسئولیت مدنی در روابط زوجین می تواند به انسجام رویه قضایی و امکان جبران موثر خسارت های واردشده در روابط خانوادگی کمک کند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی زوجین ، سوءمعاشرت ، عدم معاضدت ، عدم وفاداری ، خسارت معنوی